Graaf van Leuven en Hertog van Brabant Godfried III van Leuven

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 6464
• Titel: Hertog van Neder-Lotharingen

Aantekeningen:

Godfried III, bijgenaamd de Moedige en de Hertog in de Wieg (ca. 1140 — 21 augustus 1190) was van 1142 tot aan zijn dood in 1190 landgraaf van Brabant, graaf van Leuven, markgraaf van Antwerpen en voogd van Gembloers, Nijvel en Affligem. Tevens was hij hertog van Neder-Lotharingen (als Godfried VII).

Godfried volgde zijn vader Godfried II van Leuven op zeer jonge leeftijd op (vanwaar de bijnaam Dux in cunis, "de hertog in de wieg"), onder regentschap van zijn moeder Lutgardis van Sulzbach. Voor het geslacht Berthout was dit aanleiding om meer onafhankelijkheid te zoeken (Grimbergse Oorlogen). In 1147 was Godfried in Aken aanwezig bij de kroning van Hendrik Berengarius tot medekoning van Duitsland. In 1153 bezocht hij het keizerlijke hof.

Godfried trouwde in 1155 met Margaretha van Limburg om het langdurige conflict van zijn vader en grootvader met het Huis van Limburg te beëindigen. In 1159 liet hij de motte van Grimbergen afbranden en beëindigde daarmee een periode van twintig jaar opstand door het Huis Berthout. Hij verwierf het voogdijschap van Tongerlo en de graafschappen Aarschot (vóór 1179), Geldenaken (1184) en Duras (1189). Op rijksniveau steunde Godfried keizer Frederik I van Hohenstaufen met troepen voor zijn Italiaanse campagnes. Verder hield hij zich vooral bezig met het versterken van zijn rol als hertog van Neder-Lotharingen. Zo steunde hij in 1166 de Vlaamse expeditie tegen Floris III van Holland die inbreuk had gemaakt op de Vlaamse rechten. In 1172 moest hij echter een gevoelige nederlaag incasseren tegen Boudewijn V van Henegouwen. Godfried bevorderde de ontwikkeling van steden en gaf stadsrechten aan 's-Hertogenbosch.

Van 1182 tot 1184 bezocht Godfried Jeruzalem. Hij onderscheidde zich bij de verdediging van de stad tegen Saladin (1183/1184). Als eerbetoon daarvoor werd Godfrieds zoon, Hendrik I van Brabant, door keizer Frederik I in het landgraafschap Brabant tot hertog verheven. Godfried en Margaretha zijn begraven in de Sint-Pieterskerk (Leuven).

Godfried is getrouwd met Margaretha van Limburg in 1155 (civil). Margaretha is geboren in 1135; is begraven in 1172 in Sint Pieterskerk, Leuven, Leuven, Vlaams Brabant, Belgie. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Godfried is getrouwd met Imagina van Loon in 1180 (civil). Imagina en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Brabant
• Recordnummer: 4403
• Titel: Hertog van Brabant
• Titel: Hertog van Neder-Lotharingen
• Vermelding: van 1189 tot 1192; Derde Kruistocht

Aantekeningen:

Volgens de overlevering heeft hertog Hendrik I in 1185 de stad 's-Hertogenbosch gesticht.

Hij wordt ook Hendrik de Krijgshaftige genoemd.

Onrust
In 1192 verleende Hendrik als hertog van Brabant een vrijheidskeure aan de stad Vilvoorde om zich te verzekeren van de steun van de bewoners in de conflicten met het machtige graafschap Vlaanderen. Wanneer zijn broer in datzelfde jaar vermoord wordt, hield Hendrik de Duitse keizer Hendrik VI verantwoordelijk en werd hij een van de leiders van de opstanden tegen de keizer. Er volgde een periode van onrust en lokale conflicten, en nog in 1199 wist Hendrik de kroning van de volgende Duitse koning (Filips van Zwaben, broer van de overleden koning) te Aken te voorkomen. Hendrik sloot in 1204 vrede met Filips van Zwaben en werd beloond met de voogdij over de abdij van Nijvel en het kapittel van Sint-Servaas, het medebestuur over Maastricht en het recht zijn hertogdom aan een vrouwelijke erfgenaam na te laten (Hendrik had in 1204 alleen nog dochters).

Koning Filips II van Frankrijk wilde Hendrik in 1208 steunen om zelf koning van Duitsland te worden, maar Hendrik koos ervoor om de kandidatuur van Otto van Brunswijk te steunen. In 1212 kwam Hendrik in conflict met de bisschop van Luik over de opvolging van het graafschap Moha. Hendrik verwoestte de stad Luik in 1212 maar werd in 1213 verslagen in Steps. In 1214 was Hendrik verplicht om mee te vechten in de Slag bij Bouvines tegen zijn persoonlijke vriend Filips II van Frankrijk. Direct na de slag verzoende hij zich weer met Filips.

Dood
In 1229 kreeg Brussel stadsrechten van Hendrik I. Onder zijn toezien werd gestart met de bouw van de kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele. In hetzelfde jaar gaf hij zijn aanspraken op Moha op. Keizer Frederik II van Hohenstaufen gaf Hendrik in 1235 de eervolle opdracht om naar Engeland te reizen en zijn verloofde Isabella Plantagenet op te halen, maar Hendrik werd ziek en overleed in Keulen.

Volgens de overlevering heeft hertog Hendrik I in 1185 de stad 's-Hertogenbosch gesticht. Zijn praalgraf is te vinden in de Leuvense Sint-Pieterskerk, alsook dat van Mathilde van Boulogne en zijn dochter Maria van Brabant.
Kinderen met Mathilde:

Maria van Brabant (-1260), gehuwd met keizer Otto IV en daarna met Willem I van Holland
Margaretha van Brabant (ovl. 1231), begraven in de abdij van Roermond, gehuwd met Gerard III van Gelre
Adelheid van Brabant
Machteld
Hendrik II van Brabant
Godfried van Leuven-Gaasbeek

Vermelding:
Hendrik nam deel aan de Derde Kruistocht (1189-1192) en was bevelhebber bij de belegeringen van Sidon en Beiroet. Hij zag echter af van een beleg van Jaffa na het nieuws van de dood van koning Hendrik II van Jeruzalem. In 1190 volgde hij zijn vader op als hertog van Brabant en Neder-Lotharingen (hoewel dat laatste vooral een ceremoniële titel aan het worden was), graaf van Leuven en markgraaf van Antwerpen. In 1191 liet hij zijn broer Albert benoemen tot bisschop van Luik.

Overleden:
In 1229 kreeg Brussel stadsrechten van Hendrik I. Onder zijn toezien wordt gestart met de bouw van de kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele.
In hetzelfde jaar gaf hij zijn aanspraken op Moha op.
Keizer Frederik II van Hohenstaufen gaf Hendrik in 1235 de eervolle opdracht om naar Engeland te reizen en zijn verloofde Isabella Plantagenet op te halen, maar Hendrik werd ziek en overleed in Keulen.

Hendrik is getrouwd met Hertogin van Brabant Mathilde I van Boulogne vóór 30 mrt 1180 (religious). Mathilde (dochter van Graaf van Boulogne Mattheüs I van de Elzas en Gravin van Mortain en Boulogne Maria van Boulogne) is geboren vóór 1163; is begraven op 16 okt 1210 in Sint Pieterskerk, Leuven, Leuven, Vlaams Brabant, Belgie. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Hendrik is getrouwd met Maria van Frankrijk in 1213 (religious). Maria is geboren in 1198; is gestorven op 15 aug 1223. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 14645

Aantekeningen:

Ook: Maria van Leuven

Maria is getrouwd met Graaf van Holland en Zeeland Willem I van Holland in 1220 (religious). Willem (zoon van Graaf van Holland Floris III van Holland en Gravin van Ross en Huntingdon Ada van Schotland) is geboren vóór 1175; is begraven op 4 feb 1222 in Abdijkerk, Rijnsburg, Rijnsburg, Zuid Holland, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Brabant
• Recordnummer: 5807

Aantekeningen:

Machteld was een zus van hertog Hendrik II. Na de dood van haar man in 1234 koos zij haar residentie in 's Gravenzande.
Zij kreeg toen de voogdij over haar 6 jarige zoon Willem, de latere Willem II. Ze zorg de ervoor dat 's Gravenzande stadsrechten kreeg en in 1246 ook een begijnhof.

Na de dood van Floris IV in 1234 kwam ze in conflict met haar zwager Willem over het regentschap. In 1235 werd met hulp van de aartsbisschop van Keulen een regeling getroffen waarbij Willem regent van Holland werd.
Na de meerderjarigheid van haar zoon Willem II trok zij zich terug op haar bezittingen in het Westland. Ze woonde in ‘s-Gravenzande en gaf die plaats stadsrechten. Ze stichtte daar ook een kerk en begijnhof. Machteld werd begraven in het cisterciënzer klooster in Loosduinen, dat zij in 1230 samen met haar man had gesticht. Dit ondanks dat ze in een akte van 1244 had aangegeven dat zij en haar dochters in de abdij van Affligem moesten worden begraven.

Overleden:
Zij is begraven in Cisterciënzerinnenklooster Te Loosduinen

Machteld is getrouwd met Graaf van Holland Floris IV van Holland in 1224 (civil) in Antwerpen. Floris (zoon van Graaf van Holland en Zeeland Willem I van Holland en Gravin van Holland Aleid van Gelre) is geboren op 24 aug 1210; is gestorven op 19 jul 1234 in Corbie, Frankrijk; is begraven in Abdijkerk, Rijnsburg, Rijnsburg, Zuid Holland, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Westeuropese Adel
• Recordnummer: 4340
• Vermelding: van 1234 tot 1256; Graaf van Holland en Zeeland.
• Vermelding: van 1248 tot 1256; Koning van het Heilige Roomse Rijk.

Aantekeningen:

Willem II voerde verschillende oorlogen tegen de Westfriezen. Tijdens de veldtocht tegen de Westfriezen zakte hij op 28 januari 1256 bij Hoogwoud door het ijs van het Berkmeer. De Westfriezen vonden hem in machteloze positie en doodden hem. Toen ze doorhadden dat ze de koning hadden gedood, werd Willem begraven onder de haardplaat van een boerderij in Hoogwoud. Pas in 1282 wist zijn zoon, graaf Floris V, zijn stoffelijk overschot terug te vinden, maar niet zonder slag of stoot: Hoogwoud werd geplunderd en de bevolking werd voor een groot deel uitgemoord door de Hollanders. Willem II werd begraven in de abdij te Middelburg.

Willem II (februari 1228 (?) - Hoogwoud, 28 januari 1256) was graaf van Holland en Zeeland (1234-1256) en koning van het Heilige Roomse Rijk (1248-1256). Als graaf van Holland vormde hij een sterk bondgenootschap met Brabant tegen Vlaanderen.
Willem II was de zoon van Floris IV en Machteld van Brabant. Op zevenjarige leeftijd volgde hij zijn vader op, toen deze in 1234 bij een toernooi in Frankrijk om het leven kwam. Een broer van zijn vader, eveneens Willem geheten, en later Otto, de bisschop van Utrecht (ook een broer van zijn vader), werden regent.
In navolging van Brabantse steden gaf hij Delft (1246), Haarlem (1245), 's-Gravenzande (1246) en Alkmaar (1254) stadsrechten. Alleen 's-Gravenzande is later niet uitgegroeid tot een grote stad.
In 1247 verpandde hij Nijmegen aan de graaf van Gelre. Dit is een Gelderse stad gebleven omdat het pand nooit is ingelost.
Hij nam het besluit om zijn hoeve in 'Haga' om te bouwen tot een kasteel van waaruit hij efficiënt zijn gebieden kon besturen. Hiermee begon de functie van Den Haag als bestuurscentrum.
Omdat hij de paus in diens conflict met Frederik II militair steunde, kroonde de aartsbisschop van Keulen hem als dank in 1248 te Aken tot Rooms koning, waarmee hij kandidaat werd voor keizer van het Heilige Roomse Rijk (Rooms koning was een titel die tussen 1125 en 1508 gebruikt werd voor een gekozen koning van het Heilige Roomse Rijk). Pas in 1252 werd hij, vooral dankzij zijn huwelijk met de Welfische Elisabeth van Brunswijk, dochter van hertog Otto I van Brunswijk, door de vorsten van zijn rijk als heerser geaccepteerd.
Zijn secretaris en kapelaan, Willem van Ryckel (? 1272), begunstigde van de Mariakerk te Aken en abt van de St-Trudo-abdij in Sint-Truiden, stichtte het begijnhof St-Agnes aldaar. In 1986 werden op de pastorijzolder van de dekenij Sint-Truiden verschillende relieken van de 11.000 Heilige Maagden teruggevonden, gewikkeld in middeleeuwse stoffen. Hij was een bloedverwant van de heilige Elisabeth van Spalbeek die de stigmata droeg.
Gedurende zijn bewind voerde hij verschillende oorlogen tegen de Westfriezen. Tijdens een van de tochten tegen deze Westfriezen zakte hij bij Hoogwoud door het ijs van het Berkmeer. De Westfriezen vonden hem in machteloze positie en doodden hem, aldus de Hollandse legende. Om ontdekking van deze -volgens de Hollanders gepleegde- koningsmoord te voorkomen, werd Willem begraven onder de haardplaat van een boerderij in Hoogwoud. Pas in 1282 wist zijn zoon, Floris V, zijn stoffelijk overschot terugte vinden, wat niet zonder slag of stoot was gegaan, Hoogwoud werd geplunderd en de bevolking werd voor een groot deel uitgemoord door de Hollanders. Hij werd toen begraven in de Abdij te Middelburg.

Overleden:
Willem II voerde verschillende oorlogen tegen de Westfriezen. Tijdens de veldtocht tegen de Westfriezen zakte hij op 28 januari 1256 bij Hoogwoud door het ijs van het Berkmeer. De Westfriezen vonden hem in machteloze positie en doodden hem. Toen ze doorhadden dat ze de koning hadden gedood, werd Willem begraven onder de haardplaat van een boerderij in Hoogwoud. Pas in 1282 wist zijn zoon, graaf Floris V, zijn stoffelijk overschot terug te vinden, maar niet zonder slag of stoot: Hoogwoud werd geplunderd en de bevolking werd voor een groot deel uitgemoord door de Hollanders. Willem II werd begraven in de Abdij van Middelburg.

Willem is getrouwd met Elisabeth van Brunswijk op 25 jan 1252 (civil). Elisabeth is geboren vóór 1235; is gestorven op 27 mei 1266. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Holland
• Recordnummer: 6014
• Titel: Regentes voor Floris V van Holland

Aantekeningen:

Geboren 1228, overleden 1284, ook bekend als Aleid(a) van Avesnes, was gravin van Henegouwen. Aleid was een dochter van Floris IV van Holland en Machteld van Brabant. Zij trouwde met Jan van Avesnes om het bondgenootschap van haar broer Willem II van Holland met Jan te bevestigen. Hij was een zoon van Burchard van Avesnes (Zie Heren van Avesnes nr. 8) en Margaretha van Constantinopel (Zie Graven van Vlaanderen en Henegouwen nr. 14).
Na de dood van Jan (1257) werd Aleid regentes van Henegouwen voor haar zoon Jan II van Avesnes. Na de dood van haar broer Floris de Voogd (1258, Willem was al overleden) werd ze ook regentes van Holland voor Floris V van Holland (tot 1263). Onder druk van tegenstanders moest ze in 1263 haar functie als regent van Holland neerleggen en het graafschap verlaten. Floris werd in 1266 twaalf jaar oud en volwassen verklaard, en hij stond Aleid in 1268 toe om terug te komen naar Holland. In 1272 kocht zij van Dirk II van Wassenaer al diens rechten te Schiedam. Zij was de stichtster van Huis te Riviere in Schiedam, het oudste en destijds op één na grootste slot in het Graafschap Holland. In 1991 werd in Schiedam een standbeeld, de vrouwe Aleida voor haar opgericht.
Aleid trouwde op 9 oktober 1246 met Jan van Avesnes.

Aleida is getrouwd met Graaf van Henegouwen Jan I van Avesnes op 9 okt 1246 (civil). Jan (zoon van Baljuw van Henegouwen Burchard van Avesnes en Gravin van Henegouwen Margaretha II van Vlaanderen) is gedoopt op 1 mei 1218 in Houffalize; en is gestorven; is begraven op 24 dec 1257 in Abdij van Hasnon, Hasnon, Hauts de France, Valenciennes, Frankrijk. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Bastaard
• Recordnummer: 10310
• Vermelding: van 1287; Commandeur van Utrecht.
• Vermelding: van 1287 tot 1307; Landcommandeur Duitse Orde
• Vermelding: van 1297 tot 1304; Commandeur van Koblenz.
• Vermelding: van 1303 tot 1317; Meester van de Nederlanden.

Aantekeningen:

Welbekend is Dirk van Holland, bastaardzoon van Willem II en half-broer van Floris V.

Hij maakte vanaf 1287 carrière als commandeur van Utrecht, was van 1297 tot 1304 tevens
commandeur van Koblenz en trad vanaf I303 tot aan zijn overlijden kort na ca 13 17 op als
meester van de Nederlanden.

Hij zal vermoedelijk in de jaren zestig of zeventig in Utrecht opgenomen zijn. De kroniek van
Utrecht weet te melden dat men voor zijn intrede om dispensatie had gevraagd omdat hij een bastaard was.
Dirck bastaardzoon van Willem II.

DIRK van Holland, waarschijnlijk een bastaardzoon van graaf Willem II of van een van diens broeders. Hij wordt van 1287 tot 1307 meermalen gemeld als landcommandeur van de Duitsche Orde te Utrecht en was in 1303 tegelijkertijd commandeur te Coblentz. Men schrijft aan zijn verwantschap met het gravenhuis de vele gunstbrieven van Floris V en Willem III ten bate der Orde toe.

Zijn portret, dat wel weinig bewijs van gelijkenis kan vertoonen, hangt in het Duitsche Huis te Utrecht en werd gegraveerd door Boland voor het te vermelden werk van de Geer (Moes, Iconographia Batava, no. 2005).

Zie: de Geer, Archieven der ridderlijke Duitsche orde (Utr. 1871) lxxvii en de oorkonden nos. 274, 296, 552, 553 en 601, waarbij te voegen is een stuk in v. Mieris, Charterboek II, 50-51.

Vraag: Kan deze Dirck de vader van Willem van der Speck (Verspecke) zijn? De nazaten van Willem worden als welgeborenen gezien. Waarom voeren zij het zelfde wapen als de Van Teijlingens en de Brederodes? Een rode leeuw op een veld van goud met een barensteel over het geheel!!
Willem II heeft een bastaardzoon, zie: Genealogie van de graven van Holland, t.a.p., bronnen : «v. Mieris II, p. 35; Berkelbach v.d. Spr. nr. 56, p. 21; Nieuw Ned. Biogr. Woordenboek II, 396. Zijn sterfjaar bij v.d. Bergh I, Geslachtstafel van de Graven van Holland, doch zonder enige bewijs.».
http://www.genealogieonline.nl/stamboom-familie-kuipers/I30298.php
Bronnen:
1.Hertogen van Brabant, NGV
2.Afstammingsreeksen van de Hertogen van Brabant, NGV
http://www.genealogieonline.nl/kwartierstaat-robert-alexander-van-de-graaf/I346.php
http://home.kpn.nl/janpaulvanderspek/

Vermelding:
Hij wordt van 1287 tot 1307 meermalen gemeld als landcommandeur van de Duitsche Orde te Utrecht.
Het lidmaatschap van de orde met dispensatie is door Willem II, voor zijn
bastaardzoon Dirk, aangevraagd aan de paus van Rome.

Gezin/Partner: Neeltje Jeroensdr van Warmenhuizen. Neeltje en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Westeuropese Adel
• Recordnummer: 4649

Aantekeningen:

Floris V (Leiden, 24 juni 1254 – Muiderberg, 27 juni 1296), bijgenaamd der keerlen god (god van de kerels, van de gewone man), was graaf van Holland en Zeeland en vanaf 1291 liet hij zich 'heer van Friesland' noemen, ofschoon hij alleen in West-Friesland feitelijke macht uitoefende. Floris V was de zoon van Willem II van Holland en Elisabeth van Brunswijk.

Chronologie van Floris' leven

1254 - Geboren op de plek waar nu de Lokhorstkerk in Leiden staat.
1256 - Slechts twee jaar oud volgt hij als graaf van Holland in naam zijn vader, Willem II van Holland, op die is gesneuveld bij Hoogwoud. De regering wordt voorlopig gevoerd door zijn oom Floris de Voogd.
1266 - Op twaalfjarige leeftijd wordt hij meerderjarig verklaard en neemt hij daadwerkelijk het bestuur over. Zijn moeder overlijdt en wordt in Middelburg begraven.
1268 - Hij geeft de riddermonniken van de Duitse Orde het recht de pastoors te benoemen van de Leidse Pieterskerk.[2]
1269 - Huwelijk met Beatrix van Vlaanderen, dochter van graaf van Vlaanderen Gwijde van Dampierre
1272 - Een veldtocht tegen de West-Friezen mislukt.
1272 - Hij geeft Gouda stadsrechten.
1273 - Hij geeft Vlaardingen stadsrechten.
1274 - Hij maakt een einde aan een opstand van de Kennemers en de boeren van Water- en Amstelland.
1275 - Hij verleent een tolprivilege aan Amsterdam (27 oktober). Daarmee wordt de stad voor het eerst genoemd.
1277 - Hij wordt op 11 januari in Den Bosch tot ridder geslagen. Hij probeert een verbond te sluiten met Vlaanderen.
1278 - Hij maakt zich met geweld van de opstandige stad Utrecht meester.
1279 - Hij richt op 25 juli de ridderorde op van St. Jacob te Den Haag in de ridderzaal. Hij benoemt 12 edelen tot Ridder.
1279 - Jan van Nassau geeft hem het Nedersticht in pand.
1280 - Hij laat het Muiderslot bouwen. Hij belegert in mei kasteel Vreeland, neemt Gijsbrecht van Amstel gevangen en brengt hem naar Zeeland over. Hij neemt Montfoort in, dat aan Herman van Woerden was verpand. Die vlucht naar het buitenland.
1281 - Hij laat zijn dochter Margaretha met de Engelse troonopvolger Alfonso (gestorven 1284) verloven.
1282 - Hij onderneemt opnieuw een tocht tegen de West-Friezen. Hij landt met een vloot in Wijdenes, verslaat hen na een veldslag bij Schellinkhout en onderwerpt hen. Hij vindt het stoffelijk overschot van zijn vader in Hoogwoud en begraaft hem in Middelburg.
1283 - Hij steunt hertog Jan I van Brabant in diens strijd om het hertogdom Limburg.
1285 - Hij verzoent zich met Gijsbrecht van Amstel, die vijf jaar gevangen is geweest. Hij laat zijn zoontje Jan met Elisabeth, de dochter van de Engelse koning Eduard I van Engeland verloven.
1287-1288 - Na de Sint-Luciavloed weet hij West-Friesland te onderwerpen en laat hij Kasteel Radboud bouwen. In 1288 verzoent hij zich met Herman van Woerden, die acht jaar verbannen is geweest.
1290 - Bij Biervliet wordt hij in opdracht van zijn schoonvader Gwijde van Dampierre gevangengenomen door Zeeuwse edelen.
1291 - Floris V laat zich 'heer van Friesland' noemen.
1292 - Hij verneemt dat zijn aanspraken op de Schotse troon niet zijn gehonoreerd. John Balliol wordt de nieuwe Schotse koning. Balliol loopt in 1295 over naar de Franse koning Filips IV van Frankrijk.
1294 - Hij vervult op 10 augustus een sleutelrol in het verdrag van Dordrecht, waarbij het bondgenootschap tussen de Engelse koning Edward en de Duitse koning Adolf van Nassau wordt bezegeld.[3]
1295 - In de zomer wordt graaf Robert II van Artesië er door de Franse koning op uit gestuurd Floris V voor de Franse partij te werven.
1296 - Hij verruilt op 9 januari 1296 het Engelse voor het Franse kamp. Zijn vrouw Beatrix sterft op 23 maart. In juni wordt hij gevangengenomen. Hij wordt op de vijfde dag van de ontvoering, op 27 juni 1296, gedood door Gerard van Velsen, Diederik, een 'knaap' van Herman VI van Woerden en een derde onbekende. De mannen achter de schermen van de ontvoering en uiteindelijke dood van Floris zouden Gwijde van Dampierre, graaf van Vlaanderen, hertog Jan I van Brabant en koning Eduard I van Engeland zijn.

Dynastieke voorgeschiedenis

Floris V was de zoon van graaf Willem II, die tevens rooms-koning was. Via zijn bet-overgrootmoeder Ada van Schotland was hij verwant met het Schotse koningshuis. Bij zijn politieke optreden probeerde hij gebruik te maken van deze connectie.

Op tweejarige leeftijd werd hij graaf van Holland en Zeeland. Zijn vader was een half jaar daarvoor gedood door de West-Friezen. Zijn oom, Floris de Voogd, nam voogdij over hem op zich. Zijn tante Aleida van Henegouwen nam kort daarna de voogdij over na de dood van Floris de Voogd (maart 1258). Zijn ridderlijke opvoeding kreeg hij tussen 1261 en 1266 waarschijnlijk van Albert van Voorne, de burggraaf van Zeeland. Op Voorne kwam Floris in contact met Jacob van Maerlant, die er in dezelfde periode verbleef.[4] Op twaalfjarige leeftijd, in 1266, werd de jonge Floris officieel meerderjarig verklaard, en op 14-jarige leeftijd trad hij in het huwelijk met Beatrix van Vlaanderen, de dochter van Gwijde van Dampierre.

Politiek
Floris had grote ambities en streefde er voortdurend naar zijn macht te vergroten. Zijn eerste wapenfeit was het neerslaan van de Opstand der Kennemers. Vervolgens wilde hij wraak nemen op de Friezen omdat zijn vader tijdens een veldtocht tegen de Friezen door hen was gedood. Toen hij in 1282 de Friezen in West-Friesland had verslagen, vond hij het lichaam van zijn vader, en liet hij zich 'Heer van Friesland' noemen. Zijn pogingen ook het andere gedeelte van Friesland (gebieden in de huidige provincie Friesland) in te nemen liepen echter op niets uit. Een eerste invasie mislukte door het slechte weer en aan zijn tweede veldtocht hield hij uiteindelijk alleen een bruggenhoofd in Friesland over.

Schotse troon

Na de dood van koning Alexander III van Schotland in 1286 wierp Floris zich op als Schots troonpretendent. De betovergrootmoeder van Floris was Ada van Schotland, dochter van de voortijdig overleden kroonprins Hendrik van Schotland. Floris was echter niet de enige. In totaal waren er dertien pretendenten. Ondanks zijn zwakke familieband met Alexander III ging Floris toch naar de vergadering, in Norham op de 10e van de bloeimaand (mei). Hij werd als eerste in de gelegenheid gesteld om zijn recht op de troon te verdedigen. Koning Eduard I van Engeland bleek daarbij geen bondgenoot, maar een rivaal te zijn, die erin slaagde, weliswaar gedeeltelijk en tijdelijk, om Schotland onder Engelse invloed te brengen.

Een andere manier om zijn ambities gestalte te geven blijkt uit zijn streven om Zeeland Bewestenschelde bij zijn grondgebied in te lijven. Dit doel probeerde hij op verschillende manieren te bereiken. Eerst trachtte hij dit met steun van koning Eduard I van Engeland, later met de hulp van de Fransen. Uiteindelijk wist hij het aanzien van Holland enorm te vergroten. Een groot deel van de huidige buitengrenzen van Noord- en Zuid-Holland samen is toen vastgesteld.

Complot

Het ging fout toen Floris zijn Engelse bondgenoot Eduard I in 1296 wegens een conflict over de wolhandel aan de kant zette ten gunste van de Franse bondgenoot Filips IV. Het verhaal gaat dat de Engelse koning enkele ontevreden edelen zou hebben gevraagd hem gevangen te nemen. Tijdens een valkenjacht - volgens sommige geschiedschrijvers bij de Egelshoek[5] - werd Floris gevangengenomen door Gijsbrecht van Amstel, Herman VI van Woerden, Willem van Zaanden,[6] Arent van Benschop, Gerard van Craayenhorst, Willem van Teylingen en Gerard van Velsen. Het nieuws van zijn gevangenneming lekte echter snel uit en onder het volk, waar Floris erg populair was, ontwikkelde zich het plan hem te bevrijden. Gijsbrecht van Amstel was vermoedelijk al op 23 juni uitgeweken naar Brabant en niet op het Muiderslot aanwezig geweest. Ook Herman van Woerden was waarschijnlijk op de fatale dag van de moord niet aanwezig en naar Brabant gevlucht.[7] Toen de edelen met hun gevangene op 27 juni 1296 het Muiderslot verlieten met Va

Gerard van Velsen werd later gepakt, gemarteld en ter dood gebracht. Gijsbrecht van Amstel (de vierde met die naam uit het bekende geslacht van de Heren van Amstel) en Herman van Woerden sleten de rest hun leven als ballingen en verloren al hun bezittingen.
Anno 1296. Dood van Graaf Floris V (Johannes Hinderikus Egenberger, 19e eeuw)
Beeld te Rijnsburg, gemeente Katwijk (Zuid-Holland).

In de Grote of Sint-Laurenskerk in Alkmaar staat een kist met daarbij een plaquette uit de 17e eeuw waarop staat dat de kist de ingewanden bevat van Floris V en dat hij in deze kerk begraven is vóór het hoofdaltaar onder een "wittige steen". Floris V werd door de Naardingers dood aangetroffen, gebalsemd en per schip naar de oude kerk van Alkmaar gebracht, waar hij onder de zerk een tijdelijk graf kreeg. Zijn zoon, Jan I, bracht zijn stoffelijk overschot begin april 1297 na de Slag bij Vronen over naar de abdij van Rijnsburg. De oude kerk van Alkmaar werd in de 15e eeuw vervangen door de Grote Kerk, maar de tombe van Floris bleef bewaard. Het werkelijke graf van de graaf verdween toen de abdijkerk in Rijnsburg in 1574 werd verwoest.[10]

Nalatenschap

De politiek van Floris stond grotendeels in het teken van het vergroten van zijn macht en van zijn dynastieke ambities. Van dat laatste is niet veel terechtgekomen. Bij zijn dood liet hij een minderjarige zoon achter, Jan I van Holland. Deze stierf echter al op 15-jarige leeftijd. Met diens dood kwam een einde aan het Hollandse huis. Voorts had hij alleen onechte kinderen: Witte van Haemstede en Catharina. De graventitel ging naar de graaf van Henegouwen, waardoor Holland voortaan geregeerd werd door Henegouwse heren van het huis Avesnes.

Volgens de historiografie was Floris zeer populair bij het volk, waaraan hij zijn bijnaam 'der keerlen god' dankte. Aan hem wordt, ondanks zijn strijd tegen de Friezen, een relatief vreedzaam regime toegeschreven, naast modernisering van het bestuur, bevordering van de handel, behartiging van de belangen van de boeren ten koste van de adel, en inpoldering van Hollandse wateren.

Na zijn dood vielen de Friezen de 'dwangburchten' aan, die hij had laten bouwen. Onder meer het huis te Wijdenes, veste de Nieuwendoorn en kasteel Medemblik werden bestormd.[11]

Floris' populariteit bij de boeren komt waarschijnlijk voort uit zijn streven andere lokale machthebbers dwars te zitten. Het leven van Floris V is gedetailleerd beschreven door zijn tijdgenoot en biograaf Melis Stoke in zijn Hollandse Rijmkroniek. Dit is de belangrijkste informatiebron over Floris, maar geen geschiedschrijving in de moderne zin des woords. Waarschijnlijk moet de Rijmkroniek als hagiografie opgevat worden, waarin Floris beter naar voren komt dan hij in werkelijkheid was. Dat positieve beeld kwam voort uit de tweede helft 18e eeuw, toen men aan orangistische kant de stadhouder als beschermer van het gewone volk tegen de regenten ging zien. Bilderdijk dichtte in 1788 zijn Floris de Vijfde, waarin de graaf extreem werd opgehemeld. Van verkrachter en onderdrukker der edelen werd Floris een martelaar voor de zaak van de boeren en burgers.[12]

Floris V is meermalen stof geweest voor literaire werken en andere cultuuruitingen. Zijn gewelddadige dood werd door Pieter Corneliszoon Hooft (Geeraerdt van Velsen) en Joost van den Vondel (Gijsbrecht van Aemstel) in toneelstukken gedramatiseerd. Opvallend is dat Floris in Geeraerdt eerder een schurk dan een held is. Volgens sommige bronnen zou Floris de dochter van Van Velsen hebben verkracht. In Hooft's toneelstuk is dit de aanleiding voor de ontvoering van en moord op Floris. De werkelijke oorzaak van het drama zal zijn gang naar Parijs zijn geweest toen hij zich begin januari 1296, met de Franse koning verbond tegen zijn vijanden.[13] In twintigste-eeuwse werken krijgt Floris V wel de heldenrol die hem ook vandaag nog vaak wordt toebedeeld.

Binnenhof
De vader van Floris was begonnen met de bouw van het Binnenhof in Den Haag als paleis bij zijn status als Rooms-Koning, en beoogd keizer. Het Binnenhof is door Floris afgebouwd om zijn dynastieke ambities gestalte te geven. Dit gebouw moest het centrum worden van zijn macht, en er zijn dan ook vele verwijzingen te vinden naar die ambities. Deze verwijzingen bestaan uit symbolen die zijn koninklijke status moesten benadrukken. Ook het kasteel Radboud in Medemblik is in opdracht van Floris V gebouwd.

Floris is getrouwd met Gravin van Holland Beatrix van Vlaanderen in 1269 (religious). Beatrix (dochter van Heer van Dampierre Gwijde III van Dampierre en Mathilde van Béthune) is geboren in 1253 in Brugge; en is gestorven; is begraven op 23 mrt 1296 in 's-Gravenhage. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Gezin/Partner: Anna van Heusden. Anna is geboren in 1255; is gestorven in 1296. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Gezin/Partner: Onbekend. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Avesnes
• Recordnummer: 6015
• Titel: Graaf van Holland en Zeeland

Aantekeningen:

Geboren 1247, overleden te Valencijn op 22 augustus 1304, was als Jan I graaf van Henegouwen van 1280 tot 1304 en als Jan II graaf van Holland en Zeeland van 1299 tot 1304.
Jan was de oudste zoon van Jan van Avesnes (zoon van Margaretha van Constantinopel) en Aleid van Holland (dochter van graaf Floris IV). Zijn vader Jan en Margaretha hadden een lange strijd gevoerd over de verdeling van de goederen van Margaretha. Daaruit volgde dat vader Jan Henegouwen zou erven, maar omdat hij voor Margaretha overleed ging dit recht over op Jan II. Jan II sloot voor alle zekerheid in 1272 een verbond met zijn neef Floris V van Holland, tegen Margaretha. Daarmee werd her verbond van hun vaders voortgezet. Koning Rudolf van het Heilige Roomse Rijk erkende Jans rechten in 1275. In 1277 wees Rudolf Jan bovendien aan als erfgenaam van Floris, indien die kinderloos zou overlijden. In februari 1280 volgde hij Margaretha op in Henegouwen, die het graafschap Vlaanderen reeds in 1278 had afgestaan aan haar zoon uit haar tweede huwelijk, Gwijde van Dampierre.

Jan is getrouwd met Filippa van Luxemburg in 1270 (civil). Filippa is geboren in 1252; is gestorven op 6 apr 1311; is begraven in Valenciennes. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Avesnes
• Recordnummer: 4354
• Titel: Bisschop van Utrecht

Aantekeningen:

Gwijde van Avesnes stamde uit een belangrijk geslacht in het graafschap Henegouwen. Hij was de broer van graaf Jan I van Henegouwen, die tevens (als Jan II) graaf van Holland was. Deze wist Gwijde in 1301 tot bisschop van Utrecht benoemd te krijgen ten koste van Adolf II van Waldeck. Gwijde werd door de aartsbisschop van Keulen in 1302 gewijd. Hij bracht een verzoening tot stand tussen de Lichtenbergers en de Fresingen. In 1304 verzwakte de positie van zijn broer Jan door een offensief van Vlaamse troepen die Holland en het Sticht bezetten. Gwijde werd hierbij gevangengenomen (Slag bij Zierikzee, 20 maart 1304).

In zijn afwezigheid grepen de Fresingen de macht in Utrecht met de steun van de gilden, die hun voorrechten lieten vastleggen in de Gildenbrief van 9 mei 1304. Op 14 september 1305 moest het gilderegime capituleren voor de vrijgelaten bisschop Gwijde, maar de stad behield een hoge mate van autonomie. Het duurde echter nog tot 1309 voordat de bisschop volledig als wereldlijk vorst door de koning werd erkend. In 1311 nam hij deel aan het eerste Concilie van Vienne, en ook daarna was hij veelvuldig buitenlands te vinden.

Gwijde van Avesnes wist goed te schipperen tussen de verschillende partijen in het Sticht en in de stad en bracht zo een evenwicht tot stand. Hij beheerde persoonlijk de bezittingen van de heren van Amstel (Amstelland) en van Woerden (de stad Woerden), en verleende kort na 1300 stadsrechten (exact jaartal onbekend) aan Amsterdam. In 1315 liet hij zijn tweede burggraaf Ghisebrecht Utengoye onthoofden, nadat die rooftochten door het Sticht had georganiseerd. Als vervolg in 1317 nam Gwijde van Avesnes met de zwaarste wapens uit die tijd het machtige Kasteel Ten Goye in. In de nacht daarop overleed hij. Na zijn dood vervielen de lenen definitief aan de graaf van Holland.

In de Domkerk in Utrecht is zijn graftombe in geschonden toestand bewaard gebleven.

Gezin/Partner: Onbekend. [Gezinsblad] [Familiekaart]