Heer van Dampierre Willem I van Dampierre

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 14636

Gezin/Partner: Ermengarde van Toucy. Ermengarde en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 14634
• Vermelding: van 1189; Derde Kruistocht

Aantekeningen:

Gwijde (Guy) II van Dampierre (circa 1140 - 18 januari 1216[1]) was constable van het graafschap Champagne, heer van Dampierre, Bourbon en Montluçon. Hij was de enige zoon van Willem I van Dampierre, heer van Dampierre, en Ermengarde van Mouchy.

Hij had als apanage de heerlijkheden Moëslains en Dampierre en werd heer van Saint-Dizier en Saint-Just, alsook constable van het graafschap Champagne na de dood van zijn vader omstreeks 1173.

Gwijde II nam aan de Derde Kruistocht deel en bereikte als lid van een verkenningsgroep in de herfst van 1189 het beleg van Akko.[2] In het Heilige Land werd hij in 1191 tot de aanhangers (familiares) van Koenraad van Montferrat gerekend.[3]

In 1212 kreeg hij van koning Filips II Augustus de opdracht om graaf Guido II van Auvergne te onderwerpen, een opdracht die hij met de verovering van de burcht Tournoël in december 1213 succesvol kon afsluiten. In 1214 droeg hij in de slag bij Bouvines in belangrijke mate bij aan de Franse zege.

Vermelding:
Gwijde II nam aan de Derde Kruistocht deel en bereikte als lid van een verkenningsgroep in de herfst van 1189 het beleg van Akko.[2] In het Heilige Land werd hij in 1191 tot de aanhangers (familiares) van Koenraad van Montferrat gerekend.

Gwijde is getrouwd met Mathilde van Bourbon in 1196 (religious). Mathilde is geboren in 1165; is gestorven op 18 jun 1228 in Montlaux. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 13808

Aantekeningen:

Willem II van Dampierre (1196 — 3 september 1231), was een zoon van Gwijde II van Dampierre, connétable (opperbevelhebber) van Champagne, en van Mathilde I van Bourbon.

Terwijl zijn oudere broer Gwijde Archimbald heer van Bourbon werd, erfde Willem de heerlijkheid Dampierre en Saint-Dizier en het ambt van connétable van het graafschap Champagne. Hij was van plan om te trouwen met Alice von Zypern, wat hem een aanspraak zou opgeleverd hebben op het graafschap Champagne, maar de paus verleende geen dispensatie voor de te nauwe familieband. Hij trouwde dan maar in 1223 met een andere nicht, Margaretha van Constantinopel (1202-1280), gravin van Vlaanderen en Henegouwen, die gescheiden was van Burchard van Avesnes (1182-1244). Het huwelijk werd kerkrechtelijk niet erkend en pas in 1230, na de geboorte van het derde kind, verkreeg het paar dispensatie en konden hun kinderen gelegitimeerd worden. Die kinderen waren:

Johanna (-1246), gehuwd met Hugo III van Rethel (-1243) en met Theobald II van Bar (-1291)
Willem III van Dampierre (1225-1251)
Gwijde III van Dampierre (1226-1305), graaf van Vlaanderen
Jan I van Dampierre (1230-1258)

De kinderen van Willem II golden als rechtmatige erfgenamen. Ook de kinderen uit het eerste huwelijk van zijn echtgenote maakten later aanspraak op haar erfenis, zodat een hevige opvolgingsstrijd losbrak. Willem overleed nog voordat zijn vrouw in 1244 de graafschappen Vlaanderen en Henegouwen in handen kreeg. Hij werd begraven in de Cisterciënzerabdij van Orchies en in 1257 overgebracht naar de Cistercijnzerabdij van Flines.

Behoudens de weinig waarschijnlijke maar toch altijd mogelijke coïncidentie van eenzelfde voornaam en eenzelfde overlijdensjaar, is hij het die in 1208 (hij was pas twaalf jaar) proost van Sint-Donaas en kanselier van Vlaanderen werd, een functie die hij uitoefende tot aan zijn dood. Hij was niet de enige die een ambt toebedeeld kreeg waarvoor hij noch de leeftijd noch de intellectuele bagage had, maar zo ging het nu eenmaal wanneer een telg uit een aristocratische familie, vooral uit het regerende vorstenhuis, moest geplaatst worden.

Tijdens de ambtsperiode van Willem laaiden sommige ruzies hoog op. Zo gebeurde het in 1225 dat de bisschop van Doornik het interdict uitsprak over de kanunniken van Sint-Donaas en de deken zelfs in de ban van de kerk sloeg. Maar op het gezag van de abten van de Sint-Andriesabdij en de Eekhoutte-abdij, herriep de proost eigenmachtig deze sancties, buiten medeweten van de bisschop.

In juli 1231 moeten er klachten zijn geweest over de proost. Paus Gregorius IX belastte de proost en de deken van het kapittel van Saint-Omer en de proost van het kapittel van Ariën met de opdracht Willem aan te zetten tot ontslag of minstens een coadjutor te benoemen. De oorkonde vermeldde dat de paus dit deed op verzoek van personen uit de omgeving van de gravin van Vlaanderen (de schoonzus dus van Willem), omdat hij vanwege zijn ouderdom (hij was 34!) niet meer in staat was als proost en als kanselier te functioneren. Veel inspanningen hoefden er niet te worden geleverd, want een paar maanden later overleed Willem.

Willem is getrouwd met Gravin van Henegouwen Margaretha II van Vlaanderen in 1223 (religious). Margaretha (dochter van Graaf van Vlaanderen Boudewijn IX van Vlaanderen en Maria van Champagne) is geboren op 2 jun 1202; is gestorven op 10 feb 1280 in Gent; is begraven in Abdijkerk, Flines lez Raches, Orchies, Hautes de France, Frankrijk. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 4171
• Titel: Graaf van Vlaanderen
• Titel: Graaf van Zeeland
• Titel: Markgraaf van Namen
• Vermelding: van 1270; Achtste Kruistocht

Aantekeningen:

Leven

Gwijde werd geboren als tweede zoon van Willem II van Dampierre en Margaretha van Constantinopel.
Vlaams-Henegouwse Successieoorlog (1244-1253)
Zie Vlaams-Henegouwse Successieoorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Toen Margaretha in 1244 haar zus Johanna opvolgde als gravin van Vlaanderen en Henegouwen, brak er een openlijke strijd uit tussen de halfbroers Jan van Avesnes en Willem van Dampierre. Uiteindelijk kwam de Franse koning Lodewijk IX in 1246 tussenbeide: hij oordeelde dat Henegouwen naar Jan van Avesnes zou gaan en Vlaanderen naar Willem van Dampierre. In het kader van deze beslissing stond Margaretha het Vlaamse bestuur af aan haar zoon Willem. Ze bleef echter op de Henegouwse troon zitten.

Gwijde, die als tweede zoon niet direct uitzicht had op een eigen gebied, had door zijn huwelijk met Mathilde van Béthune (ook Machteld van Béthune en Dendermonde genoemd) in 1246 de heerlijkheden Béthune en Dendermonde verworven.[1] Maar toen zijnoudere broer Willem in 1251 tijdens een toernooi in Trazegnies door paarden werd vertrappeld, werd Gwijde de nieuwe bestuurder van Vlaanderen.

Toen Lodewijk IX in 1248 echter op een zevenjarige kruistocht vertrok, nam Jan van Avesnes het recht in eigen handen. In de wetenschap dat zijn moeder hem nooit de troon van Henegouwen zou geven, kwam hij samen met zijn broer Boudewijn van Avesnes tegen haar en zijn halfbroer Gwijde in op stand. Jan van Avesnes was er bovendien in geslaagd om Willem II van Holland, de graaf van Holland en Zeeland, ervan te overtuigen zijn kant te kiezen en Henegouwen en enkele gebieden in Vlaanderen te bezetten. Op 4 juli 1253 werd Gwijde van Dampierre tijdens de slag bij Westkapelle door zijn halfbroer Jan van Avesnes worden verslagen en deze laatste werd hierdoor erfopvolger van het graafschap Henegouwen. Gwijde liep in de strijd verwondingen op aanbeide benen en zou hierdoor de rest van zijn leven blijven hinken. Deze nederlaag leidde er ook toe dat in de Vrede van Brussel het graafschap Zeeland werd toegeëigend door de graven van Holland, hoewel Gwijde van Dampierre dit zou blijven aanvechten.

Erfgenaam van het graafschap Vlaanderen

Gwijde wist op 19 maart 1263 evenwel dit verlies deels te compenseren door het graafschap Namen voor 20.000 Parijse pond te kopen van Filips I van Courtenay, zoon van Maria van Brienne en Boudewijn II van Constantinopel.[2]
Deelname aan Achtste Kruistocht (1270)

Hij nam in 1270, aan de zijde van de Franse koning Lodewijk IX, deel aan de Achtste Kruistocht naar Tunis.
Gwijde wordt van Vlaanderen graaf (1278-1305)

Op 29 december 1278 deed zijn moeder Margaretha van Constantinopel in zijn voordeel afstand van het graafschap Vlaanderen, waarvan hij tot dan mederegent was. Gwijde was toen al 53 jaar oud.

Het grafelijk bestuur stond niet hoog aangeschreven bij de bevolking. Dat was te wijten aan de langdurige afwezigheid van Ferrand van Portugal, die jarenlang in Frankrijk in gevangenschap verbleef, het onzekere bestuur van zijn echtgenote Johanna van Constantinopel en de jarenlange vete tussen het huis Dampierre en het huis Avesnes. De Vlaamse steden (Gent, Ieper, Kortrijk) werden welvarend dankzij de lakenindustrie. De graven moesten om hun hofhouding te bekostigen financieel steeds meer ophen een beroep doen ten koste van grafelijke macht.

Bij de troonsbestijging van koning Filips IV de Schone in 1285, begonnen de moeilijkheden tussen Vlaanderen en Frankrijk. Gwijde van Dampierre zocht steun bij de Engelse koning Eduard I. In 1294 kwamen Gwijde en Eduard te Lier overeen dat zoon Eduard II van Engeland zou huwen met Filippa van Vlaanderen, de dochter van Gwijde. De Franse koning verhinderde dit huwelijk door Gwijde, zijn dochter en groot gevolg naar Frankrijk uit te nodigen en ze beiden gevangen te zetten. Gwijde werd na bemiddeling van onder meer paus Bonifatius VIII vrijgelaten in 1295, terwijl zijn dochter Filippa in het paleis Louvre opgesloten bleef en er overleed in 1306. Gwijde zegde zijn feodale trouw 9 januari aan de Franse koning op en sloot een militair verbond met Engeland (7 januari 1297, dezelfde dag waarop de nieuwe Hollandse graaf Jan I met Elisabeth, de dochter van de Engelse koning Eduard, huwde[3]). De openlijke strijd tussen graaf Gwijde en koning Filips IV nam hierdoor een aanvang.

Uit geldnood deed Gwijde geregeld een beroep op Pieter uten Zak (gestorven in 1309 'in duistere omstandigheden'), de voorlaatste commandeur van de Tempeliers in het baljuwschap Vlaanderen.[4] Vlaanderen werd door de Franse koning bezet (januari ? mei 1300). Gwijde gaf zich met zijn oudste twee zonen, Robrecht III van Béthune en Willem van Crèvecoeur, gevangen. Deze gebeurtenissen waren mede oorzaak van de Brugse metten en de Guldensporenslag in 1302, waarin Gwijde van Namen, een zoon uit zijn tweede huwelijk, een belangrijke rol zou spelen.

Gwijde van Dampierre overleed in gevangenschap te Compiègne in 1305. Hoewel hij liever naast zijn tweede echtgenote Isabella van Luxemburg in de Abdij van Beaulieu was begraven, werd hij door zijn kinderen begraven in de Abdij van Flines. Hij werd in Vlaanderen opgevolgd door zijn zoon Robrecht III van Béthune.

Gezin/Partner: Mathilde van Béthune. Mathilde is gestorven in 1263; is begraven in Abdijkerk, Flines lez Raches, Orchies, Hautes de France, Frankrijk. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Gwijde is getrouwd met Isabella van Luxemburg in 1265 (civil). Isabella en is gestorven; is begraven in Abdij van Beaulieu, Beaulieu, Oost Vlaanderen, Vlaanderen, Belgie. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 14630

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 14631
• Vermelding: van 1248 tot 1250; Zevende Kruistocht

Aantekeningen:

Willem III van Dampierre (1225 – 6 juni 1251) was vanaf 1246 mederegent – met zijn moeder – over het graafschap Vlaanderen. Hij is ook bekend als Willem II van Vlaanderen; in het huis Dampierre is hij (in het Frans) beter gekend als Guillaume III, heer van Dampierre.

Willem was eerste zoon uit het huwelijk van Willem II van Dampierre, heer van Dampierre, en Margaretha van Constantinopel. Tijdens de Vlaams-Henegouwse Successieoorlog werd hij in juli 1246 door een scheidsrechterlijke uitspraak van Lodewijk IX van Frankrijk en bisschop Odo van Tusculum, de jure erkend als erfgerechtigde in Vlaanderen, terwijl Henegouwen werd toegewezen aan Jan van Avesnes, de oudste zoon uit Margaretha's eerste huwelijk.

Willems eigen huwelijk in 1247 met Beatrix, dochter van Hendrik II van Brabant en weduwe van Hendrik Raspe, bleef kinderloos. Van 1248 tot 1250 nam Willem, aan de zijde van Lodewijk IX, deel aan de Zevende Kruistocht

Overleden:
Hij overleed op een riddertoernooi in Trazegnies, waar hij door een groep ruiters werd vertrappeld, volgens zijn nabestaanden met opzet. Zijn jongere broer, Gwijde III, tweede zoon van de regerende gravin Margaretha van Constantinopel, werd daardoor erfgerechtigde op de troon in Vlaanderen.

Gezin/Partner: Beatrix van Brabant. Beatrix en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 4 nov 2024

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 13807

Beatrix is getrouwd met Graaf van Holland en Zeeland Floris V van Holland in 1269 (religious). Floris (zoon van Willem II van Holland en Elisabeth van Brunswijk) is geboren op 24 jun 1254 in Leiden; is gestorven op 27 jun 1296 in Muiderberg; is begraven in Abdijkerk, Rijnsburg, Rijnsburg, Zuid Holland, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Vlaanderen
• Recordnummer: 4306

Aantekeningen:

Margaretha van Dampierre (1272 - 1331). Margaretha van Dampierre (niet te verwarren met haar gelijknamige halfzuster Margaretha van Dampierre, die leefde van ca. 1251 - 1285) was de dochter van Gwijde van Dampierre en zijn tweede vrouw Isabella van Luxemburg. Zij werd als tienjarige op 15 november 1282 te Roxburgh (Schotland) uitgehuwelijkt aan de negentienjarige Alexander van Schotland (1263-1283), erfprins van Schotland, die een jaar later stierf. Op 3 juli 1286 werd ze, inmiddels veertien jaar oud, te Namen (Wallonië) uitgehuwelijkt aan Reinoud I van Gelre (1255-1326), graaf van het hertogdom Gelre.

In 1293 schonk Margaretha een stuk grond aan de Dominicanermonniken van Zutphen bedoeld voor de bouw van een klooster, de huidige Broederenkerk.

Margaretha is getrouwd met Graaf van Gelre Reinoud I van Gelre in 1286 (civil). Reinoud (zoon van Graaf van Gelre en Zutphen Otto II van Gelre en Filippa de Dammartin) is geboren in 1255; is gestorven op 9 okt 1326 in Montfort (L); is begraven op 21 okt 1326 in Klooster Greafenthal, Goch, Goch, Kreis Kleef, Duitsland. [Gezinsblad] [Familiekaart]