Willem Dircks van der Specke (Verspecke)

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Beroep: Landman
• Referentienummer: Welgeborene
• Recordnummer: 10309

Aantekeningen:

Van der Spek (ook: Van der Speck(e), Verspecke) is een geslacht dat zijn oorsprong vindt in de omgeving Lisse. De naam Van der Specke wordt voor het eerst genoemd in een akte uit 1329, waarin Dirck van der Specke door de Hollandse graaf met een stuk grond wordt beleend.

Uit het Middelnederlands komt het woord spijc: brug van boomstammen, knuppeldam, in een moerassig gebied.
Volgens het Middelnederlands Handwoordenboek van Verdam heeft specke, spicke of spick de betekenis van een uit rijshout, zand, zoden en dergelijke opgeworpen dam, brug of weg in een moerassige streek.
Van zulke dammetjes zullen er vroeger heel wat zijn geweest en deze zullen op een aantal plaatsen ook gediend hebben om uniek naar iemand te verwijzen.

Het geslacht Van der Specke heeft zich vernoemd naar haar bezit: 't Huis ter Specke. Het huis lag in de nabijheid van een belangrijke verkeersader die het noorden van het Graafschap Holland met het zuiden verbond. In de middeleeuwen was er een tamelijk groot aantal adellijke behuizingen te vinden, zoals de aanzienlijke kastelen Egmond, Brederode, Teijlingen en Dever.
Ook kleine edelmanswoningen waren hier te vinden, zonder veel allures en waarschijnlijk slechts eenvoudige stenen huizen. 't Huis ter Specke onder Lisse zal een dergelijke woning zijn geweest. Het huis ontleende zijn naam aan "die Specken", het met wilgen overdekte drassige land dat het huis omringd.

't Huis ter Specke wordt voor het eerst vermeld in 1343

De eerdergenoemde Dirck (Willemsz) van der Specke (ook Verspecke) zegelde als schepen en schout te Haarlem met een wapen gelijk aan de familie Van Teylingen, dat gebaseerd was op het wapen van de Graven van Holland maar dan voorzien van een barensteel. Dit duidt op afkomst via bastaardij van de graven van Holland. Ook het feit dat Dirck en zijn gelijknamige zoon Dirck de hoge functie van schout vervulden kan een aanwijzing zijn. Voorts is de stamvader Willem, soms met zijn zoon Dirck, vermeld van 1329-1343 in diverse belenings- en overdrachtsakten.

GENEALOGIE VAN HET MIDDELEEUWSE WELGEBOREN GESLACHT VAN DER SPECK Door DRS. F.J.W. VAN KAN Op de vruchtbare geestgrond aan de rand van de duinen, in de nabijheid van de belangrijke verkeersader die het noorden van het graafschap Holland met het zuiden verbond, was in de middeleeuwen een tamelijk groot aantal adellijke behuizingen te vinden, zoals de aanzienlijke kastelen Egmond, Brederode, Teijlingen en Dever. Niet alleen kastelen zoals we ze tegenwoordig nog kennen, gerestaureerd dan wel als ruïne, ook kleine edelmanswoningen waren hier te vinden, zonder veel allures en waarschijnlijk slechts eenvoudige stenen huizen. Een daarvan zal Ter Specke onder Lisse zijn geweest, dat zijn naam ontleende aan "die Specken", het omringende met wilgen overdekte drassige land. Het huis Ter Specke wordt voor het eerst vermeld in 1343. Het geslacht Van der Specke, dat zich naar zijn bezit noemde, komt in de bronnen voor vanaf 1325. Afgaande op het wapen dat de familie voerde - een rode leeuw op een veld van goud met

Hij verkocht met grafelijke toestemming op 19-10-1325 6 morgenleenland in het ambacht Alkemade ten vrij eigen aan Jan van Polanen,droeg t.b.v. zijn zoon Dirk 2 morgen land te Lisse op aan de graaf(13-5-1329), vermeld als belender te Oegstgeest 24-6-1331, hield landin lijfhuur van de graaf te Abdissenbroek onder Lisse 1343/4, mogelijkverwant aan Femmense van der Specken te Lisse en huurster van gras vande grafelijkheid 1342/3
Woont te Lisse, met zijn zoon Dirk 1333/4 beboet wegens vechten.

Gezin/Partner: Onbekend. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Welgeborene
• Recordnummer: 10306
• Vermelding: van 1 mei 1353; Schout van Lisse
• Vermelding: van 9 mrt 1355; Schepen van Haarlem
• Vermelding: van 10 feb 1356; Schepen van Haarlem
• Vermelding: van 21 jul 1357; Schout Van Noordwijkerhout
• Vermelding: van 22 nov 1357; Schout van Haarlem

Aantekeningen:

Geboren circa 1310 te Lisse, overleden voor 24 oktober 1372. Dirck werd na opdracht van zijn vader beleend met twee morgen land te Lisse, Na opdracht door Floris Symonsz van der Specke ontvind hij op 1 september 1345 diens leengoed "Ter Specke". Vermeld als schout van Lisse 1 mei 1353, schepen van Haarlem 9 maart 1355 en 10 febr. 1356, was 21 juli 1357 schout van Noordwijkerhout. Werd 22 november 1357 door de graaf aangesteld tot schout van Haarlem, op welk ambt hij de graaf 200 Franse schilden leende, die hij aan zijn voorganger Willem van Zaenden betaalde
Had reeds eerder banden met Haarlem: 8 november 1346 werd Dirk, die toen gevangen zat in het Leidse Gravensteen, door Haarlemse poorters bevrijd. Op 5 maart 1348 tochtte hij zijn vrouw aan de mindere helft van Ter Specke c.a. Dirk werd beleend met 2 morgen land te Lisse; na opdracht door Floris Symonsz. van der Specke ontving hij 4 sept. 1345 diens leengoed (Ter Specke) 13 november 1345: Jan, heer van Egmond en Dirk van Brederode, ridders, betuigen de overdracht d.d. 4 september 1345 door Floris van der Spek Simonsz. van diens goed aan Dirk van der Spek, LRK 49.fo.16. Hij kocht 1342-45 regelmatig hout van de grafelijkheid; had land in Iijfhuur van de graaf te Abdissenbroek (vermeld ca. 1350-63). Verkocht 22 mei 1359 een rente van 31 schellingen aan de abdij van Egmond, gevestigd op een huis te Haarlem; een der belenders was Dirk zelf Toen in 1364 of 1365 een zoen tot stand kwam tussen de partijen betrokken bij de dood van Willem Heynenz., werd nadrukkelijk vermeld dat de kwesties waar Dirk van der Spe
http://home.kpn.nl/janpaulvanderspek/

Vermelding:
Werd 22 Nov. 1357 Door De Graaf Aangesteld Tot Schout Van Haarlem

Dirck is getrouwd met Bartrarde Arnoutsdr van Waterlant op 5 mrt 1348 (civil). Bartrarde is gedoopt in 1325; is gestorven vóór 1365. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Welgeborene
• Recordnummer: 10304

Aantekeningen:

Geboren te Lisse circa 1340, overleden voor 8 mei 1418, bezitter van Ter Specke. Werd 4 juli 1378 Leids poorter, met Gheret Heerman als borg, voor 40 pond. Vermeld als schout van Lisse 12 jan.-29 nov. 1394, schepen van Leiden 1394-95, 1395-96, burgemeester 1398-99, kerkmeester van de St. Pieterskerk 1400-1401. Aangesteld tot boter- en kaaskoper in de Friese oorlog 1398. Rentmeester van Kennemerland en Westfriesland sedert 15 september 1403 in de plaats van Bertelmeeus van Raephorst enzolang het deze goeddunkte. Hij verloor in 1410 zijn Leidse poorterschap, daar hij reeds langer dan vijf jaar buiten de stad verbleef, hij zal waarschijnlijk naar Ter Specke zijn teruggekeerd.
Vermeld als veehandelaar 24 aug. 1396, 2 febr. 1402 en 3-24 aug. 1404. Hij pachtte in 1398-99 de Leidse hopaccijns. Hij leende de stad Leiden geld voor de krijgstocht tegen de Friezen (terugontvangen 1398-99). Met Dirk van den Bossche leverde hij 1403-04 kalk aan de St. Pieterskerk. Zijn huis te Leiden werd 15 juni 1410 voor 275 nobel verkocht, van de opbrengst werd een aantal hoge pandrentes ingelost. Beleend met 2 morgen te Lisse 24 okt. 1372, [LRK 50 fol. 129v nr. 841, bew. J.C.Kort] verhief dit leen en "die Specken" (9 morgen land) in 1390 met ledige hand; die Specken ontving hij 12 dec. 1400 als onversterfelijk erfleen, tevens werden hem genoemde 2 morgen ten vrij eigen gegeven en kocht hij van de graaf 2 hond land gelegen aan de Horenbrugge en 2 hond land genaamd Butterscamptgen, beide gelegen te Lisse aan het (Haarlemmer)meer.Dirk kocht 27 febr. 1395 een gedeelte van het veenland tussen Zegwaard en Zevenhuizen dat Floris Gijsbrechtsz. verbeurde, van de graaf. Voor deaanleg van de nieuwe weg

Hij pachtte in 1398-99 de Leidse hopaccijns, leende Leiden geld voorde krijgstocht tegen de Friezen, leverde 1403/4 kalk aan de St.Pieterskerk, beleend met 2 morgen te Lisse 1372, verhief dit leen en"die Specken" (9 morgen land) in 1390 met ledige hand, die Speckenontving hij 12-12-1400 als onversterfelijk erfleen, tevens werden hemgenoemde 2 morgen ten vrij eigen gegeven en kocht hij van de graaf 2hond land gelegen aan de Horenbrugge en 2 hond land genaamdButterscamptgen, beide gelegente Lisse aan het (Haarlemmer)meer, kocht27-2-1395 een gedeelte van het veenland tussen Zegwaard en Zevenhuizendat Floris Gijsbrechtsz verbeurde, voor de aanleg van de nieuwe wegvan Leiden naar Oegstgeest (de huidige Steenstraat) moest Dirk in 1395land afstaan, died before 8 May 1418, Dirk VAN DER SPECKE, overledenvóór 08-05-1418.
Veehandelaar (1396). Poorter van Leiden (1378-1410). Schout van Lisse(1394). Schepen van Leiden (1394-1395, 1395-1396). Burgemeester vanLeiden (1398-1399). Kerkmeester van de Sint Pieterskerk te Leiden(1400-1401). Aangesteld tot boter- en kaaskoperin de Friese Oorlog(1398). Rentmeester van Kennemerland en West-Friesland (1403).Eigenaar van het huis Ter Specke. Leenman van Holland (1372).,occupation: veehandelaar.

Beroep:
Beroep: in Bezitter Van Ter Specke, Op 4-7-1378 Leids Poorter Met Gheret Heermanals Borg, Schout Van Lisse 12 Jan.-29 Nov. 1394, Schepen Van Leiden 1394-95, 1395-96, Burgemeester 1398-99, Kerkmeester Van De St. Pieterskerk 1400-1401, Boter-en Kaaskoper In De Friese Oorlog 1398, Rentmeester Van Kennemerland en Westfriesland In De Plaats Van Bertelmeeus Van Raephorst en Zolang Het Deze Goeddunkte, Veehandelaar/.

Gezin/Partner: Nn Willem (Gielis) Luutgardensdr. Nn is geboren vóór 1397; is gestorven vóór 1485. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Welgeborene
• Recordnummer: 10302

Aantekeningen:

Beleend met "die Specken" en twee morgen daarbij op 8 mei 1418.Hij was Leids poorter, was aan Kabeljauwse zijde in 1419 betrokken bij ongeregeldheden in die stad. Maakte als man van Jan van Beieren metandere edelen op 11 september 1420 deel uit van de vierschaar van Kennermerland die te Haarlem vonniste. In 1424 vermeld onder de"welgeborenen" te Lisse, die hun krijgsdienst afkochten.
Hij verkocht op 16 maart 1413 een huis en erf aan de Breestraat in Leiden aan Jonge Heinric Harmanszn. voor een jaarlijkse rente van 10Sch. met de houde.

Beroep:
Beroep: in Poorter Van Leiden (1419). Leenman Van Holland (1418). Lid Van Devierschaar Te Kennemerland (1420). Welgeborene Van Lisse (1424)/.

Gezin/Partner: N.N.. N.N. en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 10349

Aantekeningen:

geboren omstreeks 1405, overleden na 24 oktober 1475. Haar zoon Joest ontving na de dood van Symon Vrederic van der Specke diens vicarie. Yeves nageslacht voerde de naam "Van der Speck" en bezat de collatie van de genoemde vicarie. Tot hen behoorde Vranc Matthijszn van der Speck, in 1568-1572 verwikkeld in een proces rond landbezit van de vicarie in de St Pancreaskerk te Leiden, waarvan hij collator was. Ook Pieter Gerritszn van der Speck, deken van het Leidse timmermansgilde en stichter van het "St. Pietershofje" te Leiden (1645) stamt uit deze familie. Gehuwd met Vranck Pieterszn. Timmerman, overleden na 18 juni 1477.

Gezin/Partner: Vranck Pietersz. Vranck en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 3483

Aantekeningen:

Zijn weduwe Aef verkocht op die datum aan haar zwager, Mr Symon Vrederic, drie stukken land te Lisse: Avencampgen, Buttermanscampe en Horenbregge, alsmede 6 akkers aldaar en een rente van 10 sch. op een huis in Leiden

Gezin/Partner: Aef. Aef en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 10300
• Vermelding: van 1478; Gezworene van Rijswijk

Aantekeningen:

Hij bewoonde op 7 juli 1478 een huis te Rijswijk afkomstig van zijn broer Jacob. Van de bijbehorende 13 morgen land bezat hij 1/4 deel, die hij van Jacob zal hebben geërfd. Dirck Dirckxsz. van der Speck, de Oude, is in februari 1501 gestorven, nadat hij de kerk tot memorie van hem en zijn vrouwen Lijsbeth en Aechte een jaarrente van 1½ pond Hollands had vermaakt .. de kerkmeesters .. Dirck Dirckxsz. van der Speck, de Jonge enz. [KA Rijswijk inv. 518 fo. 11, reg. 74]

Gezin/Partner: Lijstbeth N.N.. Lijstbeth en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 10328

Aantekeningen:

Bewoont de hofstede "Sculenborgh" (niet in eigendom). Pacht 13 1/2 hond van de kerk te Rijswijk, belenders: west, Jan Ruijchrock, oost, Jan van der Leck, zuid, Bredeweg en noord, de Haagwetering. Hij vestigde op 26 december 1515, Sinte Stevensdach) voor zichzelf en voor zijn vrouw Neeltjen een jaarlijkse memorie, waarvoor hij aan de kerkmeesters elf pond hollands betaalde [KA Rijswijk inv. 519 fol. 29 reg. 123]

(transscriptie Jan Paul van der Spek)

In tjaer vijftienhondert en[de] vijftien up Sinte Stevensdach [26 december] soe is ghecomen in den pastoer meester Zijbra[n]t Willemsz. en[de] bij ons kerckmeesters Adam Ja[n]sz. Jan Dirckxz. en[de] Jan Pietersz. up te[n] Hil, Willem Dirckxz. van der Speck en[de] heeft gheordineert ende ghemaeckt een ewyghe memorie voir hem selven en[de] Neeltien zij[n] huysvrouwe te weten dat wij kerckmeesters voir ons en[de] onsen nacomelinghers sellen laten zinghen t´onsen goedshuyse een vigelie va[n] drie lessen up Sinte Willibrordusdach [7 november] settende ten grave voir hem beyden drie kaerssen en[de] gheven den pastoer voir zij[n] memorie-penning twee scellingen den coster eenen scelling en[de] die ghilde-priester een groten en[de] voir deze memorie hebben wij kerkmeesters voirnoemt onfa[n]gen va[n] den selfen Wille[m] Dirckxz. voirnoemt die su[m]me van elf ponden Hollants hier bij waren Arent Huygez. Jan Huygez. ant Kerkhof wone[n]de en[de] Andries Willems van d[er] Speckx zone ten daghe en[de] jare als bov

Gezin/Partner: Neeltgen N.N.. Neeltgen is gestorven na 1515. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 3491

Aantekeningen:

Baljuw van Noordwijk en rentmeester van Teijlingen (vermeld 17 februari 1428). Moest na aanvankelijke weigering toch bijdragen in de bede met de welgeborenen van Lisse (uitspraak van het Hof van Holland van 26 okt. 1435). Had onenigheid met Jan van den Bergen betreffende het klerkambt van de houtvesterij van de Haarlemmerhout (18 en 25 jan. 1436, aard van het conflict onbekend). Jacob werd 26 jan 1457 Leids poorter, met Jan van Leyden als borg. Maakte deel uit van de ridderschap en edelen door wie Karel de Stoute 21 juli 1468 werd ingehuldigd. Overleden voor 18 juni l477

Gehuwd met Kerstyne Willemsdr. van OEGSTGEEST, die hij 10 juni 1476 de helft van zijn leengoederen in lijftocht gaf. [LRK.118c.Zd.Holland.fo.28v] (zij tr.(2) voor 26 juni 1478 Daniel van Alphen Roelofsz.). Jacob werd 22 okt. 1410 beleend met "die Volghelegge" (3 morgen land) aan de Papenweg onder Voorschoten, na opdracht door Heynric Bokel (opnieuw beleend 17 februari 1421, 24 november 1429 en 10 april 1439 door resp. Jan van Beieren, Jacoba van Beieren en Philips de Goede). [bron: J.C.Kort.Grafelijke lenen in Rijnland. 1222-1650 in O.V. 401 (1990) p 122; LRK 53 fo.63v; 56.fo.19; 62.fo.20; 62.fo.109; 114.fo.118v.] Beleend met die Specken c.a. 13 juni 1430; huurde van het klooster Leeuwenhorst m.i.v. 1435 een half hond geestland te Lisse, gedurende tien jaar. Jacob kreeg 26 jan.1462 grafelijke toestemming om in een stuk weiland bij zijn woonhuis te Lisse (ongeveer 6 morgen) konijnen te houden, ter proviandering van zijn keuken, behoudens het grafelijk recht op de konijnenvangst. Onder Rijswijk bezat Ja

Ridder of Welgeboren

bron: Janse, Antheun. Ridderschap in Holland, Verloren Hilversum (2001)

In de vijftiende eeuw moest het Hof van Holland meer dan eens uitspraak doen in een conflict tussen een welgeborene die meende tot de ridderschap te behoren en zijn dorpsgenoten die dat ontkenden. Het ging daarbij uiteraard steeds om edelen die zich met hun levensstijl in de ´gevarenzone´ bevonden. De heren van Egmond en Brederode hoefden hun adellijke levenstijl niet voor het Hof aan te tonen; die was voor iedereen duidelijk. Er waren echter genoeg edelen die maar net voldeden aan de vereisten en bij de minste of geringste gelegenheid door hun dorpsgenoten werden aangeklaagd. De stukken die we over deze zaken in het archief van het Hof van Holland aantreffen, bieden belangrijke informatie over de vraag naar de ondergrens van de ridderschap. Helaas was voor tijdgenoten zoveel vanzelfsprekend dat maar zelen expliciet over de bijzonderheden van de levensstijl werd uitgeweid. We moeten het dan doen met een ´kale´ uitspraak, zonder details over overwegingen en argumenten. Ook in die gevallen kunnen we

Een voorbeeld is de zaak van Jacob van der Spek uit Lisse. Zijn voorgeslacht stamde waarschijnlijk uit de heren van Teilingen. Jacob bewoonde het huis Ter Specke in Lisse. Zijn overgrootvader was actief geweest in het Haarlemse stadsbestuur, zijn grootvader Dirk (1394-1413) vervulde diverse bestuursfuncties in Leiden. In 1435 verschenen vijf welgeboren mannen uit Lisse voor de Hollandse raad met een klacht over Jacob. Aanvankelijk had Jacob er geen punt van gemaakt in de bede mee te betalen met de welgeborenen. Sterker nog, volgens een verklaring van het vijftal was Jacob in 1428 naar de welgeborenen gegaan met het verzoek met hen mee te mogen betalen, zoals hij ook eerder in twee of drie veldtochten de dienst met hen had afgekocht. Inderdaad hadden Jacob en zijn vader Jonge Dirk in 1424 meebetaald in de bede van de honderdste penning van hun goederen, samen met de overige welgeborenen, hoewel Dirk tijdens de onderhandelingen over de bede nadrukkelijk van de welgeborenen was uitgezonderd [samen met Di

Jacob van der Spek was een grensgeval. Misschien was de uitspraak anders geweest als Jacob in 1424 en 1428 niet zo slim had willen zijn door zich als welgeborene te laten aanslaan. In 1457 kreeg hij in Lisse een voorstelijke bode op bezoek met de oproep voor de dagvaart van ridderschap en steden en in 1468 was hij van de partij toen Karel de Stoute werd ingehuldigd. Dat zijn aanwijzingen dat hij in ieder geval met de ridderschap werd geassocieerd. Over zijn levenswijze weten we verder niets.Misschien mogen we uit het feit dat hij in 1462 toestemming kreeg in een stuk weiland bij zijn woonhuis te Lisse konijnen te houden, ter proviandering van zijn keuken, afleiden dat hij wel pogingen deed zijn stand op te houden door te zorgen voor kleinwild op tafel. In 1475 blijkt hij echter in Rijswijk te wonen, op een huis en hofstede van twaalf morgen groot. Of hij daarmee net weer onder de kritieke grens was gekomen, weten we niet.
(met dank aan Ruud Poortier, archivaris Oude Kerk Rijswijk)

Gezin/Partner: Kerstyne Willemsdr van Oegstgeest. Kerstyne en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Vermelding: Kapelaan St. Pieterskerk, Leiden
• Recordnummer: 10344
• Vermelding: van 1445 tot 1477; Pastoor van Edam

Aantekeningen:

Hij is bekend onder de naam "Mr. Symon Vrederic", pastoor van Edam, vermeld sedert 1445-4. Hij deed 23 okt. 1477 vrijwillig afstand, kapelaan van de St. Pieterskerk te Leiden, stichtte 24 okt. 1475 een vicarie op het St. Catharina-altaar in de St. Pancreaskerk te Leiden, gewijd aan St. Catharina, St. Barbara en St. Apollonia, bewoonde in 1478 een huis te Leiden aan de Nieuwe Straat (ws. de Kloksteeg) in het bon Over 't Hoff. Dit huis kocht hij 9 nov. 1460. Beleend met die Specken, op 18 juni 1477 na het overlijden van zijn broer Jacob. Bij de stichting van zijn vicarie bepaalde hij dat hij tot zijn dood zelf het vruchtgebruik van de vicariegoederen zou genieten, nadien zou de vicarie zijn voor zijn neef Joest Vranckenz.; de begeving van de vicarie behield hij voor zichzelf om vervolgens te komen aan zijn zuster Yeve, na haar dood aan genoemde Joest en tenslotte aan Yeves nageslacht. De vicaris moest gekozen worden uit Symons familie en bij gebrek daaraan diende een arm priester te worden gekoz
de librije van de St. Pieterskerk onder voorwaarde van medegebruik door de vicaris (27 dec.1482). Symon vermaakte het Jherusalemshof aan de Cellebroedersgracbt (nu Kaiserstraat) te Leiden een rente, op voorwaarde dat de mannen van het hof ieder I penning in de St. Pieterskerk zouden offeren tijdens de memoriedienst voor hem. Ook het klooster Mariënhaven deed zijn memorie.