Koning van Frankrijk Filips I van Frankrijk

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Capetingen
• Recordnummer: 14604

Aantekeningen:

Tijdens de eerste 25 jaar van zijn bewind was Filips volop bezig om zijn binnenlandse positie te versterken, ten koste van de grote leenmannen in het noorden van Frankrijk. Hierin was hij niet altijd succesvol. Een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen:

1068: Filips verwierf de Gâtinais in ruil voor zijn steun aan Fulco IV van Anjou
1071: Filips verloor de slag bij Kassel tegen Robrecht I de Fries die de macht in Vlaanderen had gegrepen ten koste van de rechtmatige graaf Arnulf III van Vlaanderen. Filips kreeg de abdij van Corbie in ruil voor de erkenning van Robrecht als graaf.
1072: versterking van de band met Robrecht door een huwelijk met diens stiefdochter Bertha van Holland
1076: Filips ontzette de stad Dol die door Willem de Veroveraar werd belegerd
1077: vrede met Willem die stopte met zijn pogingen om Bretagne te veroveren
1079: Filips stelde het kasteel van Gerberoy ter beschikking van Robert, de opstandige zoon van Willem de Veroveraar
1082: Filips annexeerde de Vexin
1090: Filips verwierf Bourges in Berry

Problemen met de kerk

Na 1090 werd Filips' bewind beheerst door zijn huwelijksverwikkelingen en de conflicten met de kerk die daaruit voortkwamen: Filips begeerde Bertrada, de mooie en jonge vijfde vrouw van zijn oude vazal Fulco IV van Anjou. Tegelijk vond Filips dat koningin Bertha dik en onaantrekkelijk was geworden. Dus scheidde hij op 15 mei 1092 van haar en verbande haar van het hof. Daarna trouwde Filips met Bertrada. Bertrada was toen nog niet gescheiden van Fulco.

Niet alle bisschoppen konden dit accepteren en er kwam verzet tegen deze gang van zaken. In 1094 excommuniceerde de aartsbisschop van Lyon het nieuwe paar. Dit werd in 1095 door de paus bevestigd. Onder druk van de excommunicatie verliet Filips Bertrada, waarop de excommunicatie werd opgeheven; Filips en Bertrada gingen echter weer samenwonen en werden opnieuw geëxcommuniceerd. Dit herhaalde zich enkele malen tot 1104. Toen legden Filips en Bertrada een plechtige eed af om te zullen scheiden, en werd de excommunicatie opgeheven. Natuurlijk braken ze hun eed en bleven bij elkaar maar de excommunicatie werd niet opnieuw ingesteld. Als dank gaf Filips tijdens een ontmoeting in Saint-Denis steun aan paus Paschalis II tegen keizer Hendrik V.

Overleden:
Koning Filips I overleed in zijn kasteel in Melun op 29 juli 1108. Hij werd begraven bij het klooster van Saint-Benoît-sur-Loire,
omdat hij vond dat hij niet waardig was om bij zijn voorvaderen in de kathedraal van Saint-Denis te worden bijgezet.

Gezin/Partner: Bertha van Holland. Bertha (dochter van Graaf van Holland Floris I van Holland en Geertruida van Saksen Billung) is geboren vóór 1058; is gestorven vóór 1094. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Capetingen
• Recordnummer: 14602

Aantekeningen:

Lodewijk VI, volledig: Lodewijk Theobald, de Dikke, (Parijs, 1 december 1081 – Château de la Douye te Béthisy-Saint-Pierre, 1 augustus 1137) was koning van Frankrijk van 29 juli 1108 tot 1137. Zijn bijnaam was letterlijk bedoeld, Lodewijk was dik en werd bij zijn leven al "de Dikke" genoemd. Lodewijk werd geboren in Parijs als zoon van Filips I van Frankrijk en Bertha van Holland (1055-1094).

Lodewijk werd opgevoed in de abdij van Saint-Denis, samen met zijn latere raadsman Suger. In 1092 werd hij benoemd tot graaf van de Vexin en de steden Mantes-la-Ville en Pontoise. Dit plaatste hem in het front tegen Normandië/Engeland. Zijn vader verstootte zijn moeder om te kunnen trouwen met Bertrada van Montfort, wat leidde tot een politieke crisis in Frankrijk. De jonge Lodewijk bleef zo veel mogelijk weg van het hof. In 1097 nam hij deel aan de verdediging van de Vexin tegen Willem II van Engeland en in 1098 werd hij tot ridder geslagen.

Ondanks de pogingen van zijn stiefmoeder om haar zoons koning te laten worden, werd Lodewijk in 1100 door zijn vader als erfgenaam aangewezen. In dat jaar maakte hij een reis naar Londen. Een poging van Bertrada om hem daar gevangen te laten nemen mislukte. Op de terugweg werd een aanslag op Lodewijk door een geestelijke verijdeld. In 1101 werd Lodewijk benoemd tot graaf van Vermandois. Zijn vader was toen al zo verzwakt dat Lodewijk in feite al als koning regeerde. Hij werd in 1101 vergiftigd maar werd genezen door een joodse arts.

In 1104 verzoende Lodewijk zich met Bertrada en hij verloofde zich met Lucienne de Rochefort, een verwante van Bertrada. In 1107 verbrak Lodewijk de verloving, met een te nauwe bloedverwantschap als excuus. In 1106 accepteerde Lodewijk dat Hendrik I van Engeland Normandië veroverde, waardoor Engeland en Normandië weer een verenigd rijk werden.
Koning

Filips overleed op 29 juli 1108. Lodewijk was formeel zijn erfgenaam maar zijn positie werd bedreigd door zijn stiefbroers.
Kroning

Lodewijk werd op 3 augustus 1108 in grote haast te Orléans tot koning gekroond. De kroning kon niet in Reims (de gebruikelijke plaats voor de kroning van Franse koningen) plaatsvinden omdat die stad door een conflict over de bisschopsfunctie onder een interdict viel. Bovendien werd de stad gecontroleerd door Lodewijks halfbroer Filips en diens bondgenoot Theobald IV van Blois. Er waren nauwelijks grote vazallen of kerkvorsten aanwezig bij de kroning.

De geldigheid van de kroning werd tevergeefs aangevochten door zijn halfbroers. Betrada besloot daarna om zich terug te trekken in een klooster. Guy van Rochefort kwam echter in opstand. Lodewijk veroverde zijn kasteel in Gournay-sur-Marne. Guy stierf en zijn partij werd nu aangevoerd door Hugo van Crécy, die zich weer verbond met Hugo van le Puiset. Omdat Hugo van le Puiset de fout maakte om de gebieden rond Chartres te plunderen, koos Theobald van Blois de kant van Lodewijk. Met de steun van Theobald kon Lodewijk zich handhaven, maar het gebied dat hij daadwerkelijk onder controle had was niet groter dan de regio rond Parijs, Orléans en Senlis. De rest van Frankrijk werd geregeerd door edelen die feitelijk onafhankelijk waren.
Binnenlandse strijd

Lodewijk was bijna 30 jaar koning en al die tijd was hij verwikkeld in conflicten met Normandië (en dus ook met Engeland) en lokale opstandige edelen en roofridders binnen zijn eigen domeinen. Vlaanderen en Vermandois waren meestal zijn bondgenoot, Blois en Anjou wisselden regelmatig van kant.

In 1109 veroverde Lodewijk La Roche-Guyon, op de grens van Normandië. Zijn poging om in 1110 het sterke Normandische kasteel van Gisors te veroveren, liep echter uit op een nederlaag. Dit leidde tot enkele jaren van schermutselingen.

Lodewijk veroverde het jaar daarop (1111) samen met Theobald IV van Blois Le Puiset en nam Hugo gevangen. Lodewijk bouwde in de omgeving een eigen kasteel, Toury. De Normandische edelman Robert I van Meulan brandschatte Parijs als vergelding voor plunderingen van zijn bezittingen door koninklijke troepen.

Toen in 1112 de graaf van Corbeil zonder directe erfgenaam overleed, verklaarde de koning dat het graafschap terug toeviel aan de kroon. Theobald van Blois maakte echter ook een aanspraak op het graafschap en koos nu de kant van de opstandelingen. Lodewijk liet in reactie hierop Hugo van le Puiset vrij, met de afspraak dat die zich tegen Theobald zou keren. Ondanks zijn beloften sloot deze zich direct bij de opstandelingen aan, waarop Lodewijk een bondgenootschap met Robrecht II van Jeruzalem sloot. Hugo van le Puiset veroverde het kasteel van Toury maar Lodewijk wist het weer te heroveren. Lodewijk en Rudolf I van Vermandois versloegen in een veldslag Hugo van le Puiset, Hugo van Crecy, Theobald van Blois en anderen. Later dat jaar versloeg en doodde Theobald van Blois Robrecht van Vlaanderen in een veldslag bij Meaux.

In 1113 sloot hij het eerste verdrag van Gisors met Hendrik I van Engeland. Lodewijk moest hierbij grote concessies doen. Ondertussen bleef Lodewijk evenwel de Normandische tegenstanders van Hendrik steunen. Ook sloot Lodewijk een bondgenootschap met Anjou.

Lodewijk wist het jaar daarop (1114) ten slotte Hugo van Crecy en zijn familie te onderwerpen. Hugo werd monnik en zijn familiebezit werd door Lodewijk verdeeld: Bray-sur-Seine werd aan Theobald van Blois gegeven. Zelf hield hij Montlhéry, Gometz en Châteaufort. Lodewijk stuurde troepen naar Amiens ter ondersteuning van de bisschop tegen Thomas I van Coucy. Toen Thomas ook nog de moordenaars van de bisschop van Laon onderdak bood, liet Lodewijk hem excommuniceren.

Lodewijk wist in 1115 Thomas te verslaan, maar kreeg tijdens de strijd een pijl in zijn borst.

Na de onderwerping van Thomas en het overlijden van diens vader in 1116, gaf Lodewijk het graafschap Amiens aan Adelheid van Vermandois. Dit zou tot een langdurige vete tussen Thomas en de familie van Vermandois leiden.

Lodewijk onderwierp in 1118 Hugo van le Puiset definitief en dwong hem om naar Palestina in ballingschap te gaan. Lodewijk steunde een opstand van Normandische edelen onder leiding van Willem Clito tegen Hendrik I van Engeland. Willem was een neef van Hendrik en eiste de titel van hertog van Normandië op, omdat Hendrik die titel in 1106 op zijn vader had veroverd. Lodewijk kon echter geen leger sturen door het verzet van Theobald van Blois, die Hendrik steunde. Hendrik wist de opstand grotendeels te onderdrukken.

Nadat hij in 1119 Theobald had onderworpen en trok hij met zijn leger naar Normandië. Hij veroverde Ivry, maar werd verslagen bij Breteuil. Boudewijn VII van Vlaanderen werd door Hendrik verslagen en gedood. Een nieuwe inval van Lodewijk in Normandië mislukte en hij kon alleen door te vluchten aan gevangenneming ontsnappen. Fulco V van Anjou koos de kant van Hendrik en Lodewijk moest de strijd opgeven.

Lodewijk intervenieerde in 1122 tegen de lokale graaf in Auvergne ten gunste van de bisschop. Het volgende jaar (1123) mislukte een nieuwe poging om Willem Clito aan de macht te brengen in Normandië.

In 1126 kwam het opnieuw tot een interventie in Auvergne, waarop de graaf steun vroeg aan de hertog van Aquitanië, die er juist voor koos om nu de koning te huldigen.

Lodewijk bestrafte in 1127 de moord op Karel de Goede door de betrokkenen van een toren in Brugge te laten werpen. Omdat Karel geen erfgenamen had, wees Lodewijk nu Willem Clito aan als graaf van Vlaanderen, maar die kreeg algauw met veel verzet te maken. Uiteindelijk werd Diederik van de Elzas als nieuwe graaf van Vlaanderen aangesteld. Tijdens Lodewijks afwezigheid kwam het tot een conflict tussen de koningin en de machtige kanselier Stephanus van Garlande, die steeds meer macht voor zichzelf en zijn familie trachtte te verwerven. Adelheid liet daarom de huizen van Stephanus en zijn partijgangers in Parijs verwoesten.

Het volgende jaar (1128) kreeg Stephanus steun van Theobald van Blois en Hendrik I van Engeland. Na een beleg van twee maanden veroverde Lodewijk samen met Roeland van Vermandois zijn kasteel bij Livry. Lodewijk werd evenwel door een pijl van een kruisboog in het been getroffen en Roeland verloor een oog, maar de macht van Stephanus was gebroken. Hij verzoende zich met Lodewijk en zou zelfs nog een keer kanselier worden.

In 1129 wees Lodewijk zijn oudste zoon, Filips, die zijn oogappel was, aan als opvolger en liet hem op 14 april tot medekoning benoemen. Het jaar daarop (1130) versloegen en doodden Lodewijk en Roeland van Vermandois Thomas van Marle, nadat die eerder Vermandois had aangevallen en een jongere broer van Roeland had gedood. Filips, Lodewijks medekoning en kroonprins, stierf op 13 oktober 1131 door een ongelukkige val van zijn paard. Lodewijk wees nu zijn zoon Lodewijk, die tot dan toe in de abdij van Saint-Denis was opgevoed, aan als opvolger, die door paus Innocentius II in Reims tot medekoning werd gezalfd en gekroond. In 1132 huldigde de graaf van Vlaanderen, Diederik van de Elzas, Lodewijk als zijn heer.

Lodewijk trok in 1137, tegen het advies van zijn adviseurs, die van mening zijn dat hij door zijn zwaarlijvigheid (zijn bijnaam is letterlijk bedoeld en werd al tijdens zijn leven gebruikt) en chronische buikklachten niet tot deze onderneming in staat was, op tegen de roofridders van Saint-Brisson-sur-Loire. Lodewijk werd getroffen door dysenterie en overleed.
Buitenlandse politiek

Lodewijk trouwde op 28 maart 1115 met Adelheid van Maurienne, wat aangaf dat zijn ambities tot in het zuiden van Frankrijk reikten. In 1119 steunde hij de verkiezing van paus Calixtus II en kwam daarmee in conflict met keizer Hendrik V. In 1124 trok Hendrik V met een leger naar Frankrijk. Het lukte Lodewijk met de steun van Theobald van Blois en de hertog van Aquitanië om een groot leger op de been te brengen. De legers ontmoetten elkaar bij Metz en vanwege de onverwachte sterkte van het Franse leger besloot Hendrik om van strijd af te zien en zich terug te trekken.
Bestuur

Lodewijk werd door alle tijdgenoten beschreven als een vriendelijke en vrolijke man. Hij was ook een krachtdadige koning en van groot belang voor de vestiging van de koninklijke macht in Frankrijk. Onder zijn bewind bloeiden de economie en de steden in de gebieden die onder zijn bewind stonden. Vanaf 1110 gaf hij steden stadsrechten. Bij zijn dood was Parijs de grootste stad van Frankrijk. Lodewijk stichtte daar de abdij van Saint-Victor, de priorij van Saint-Lazare en een vrouwenklooster op de Montmartre. Hij stelde een jaarmarkt in te Parijs en liet de oude Romeinse brug door een nieuwe stenen brug vervangen. Lodewijk rekruteerde zijn dienaren uit de lage adel en geestelijkheid om zo de macht van de grote adellijke families in te perken. Hij dwong zijn directe vazallen om zijn wetten te hanteren en geen eigen wetten te maken. Lodewijk stelde een koninklijke raad in.

In 1137 werd hij door de stervende hertog van Aquitanië belast met de taak om een goede echtgenoot voor zijn erfdochter Eleonora van Aquitanië te vinden. Lodewijk liet deze kans om de positie van de Franse kroon te versterken niet voorbijgaan en verloofde haar direct met zijn zoon en kroonprins Lodewijk VII van Frankrijk.

Overleden:
Château de la Douye

Gezin/Partner: Adelheid van Maurienne. Adelheid en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Capetingen
• Recordnummer: 4806

Aantekeningen:

Lodewijk VII de Jongere (geboren 1120 – Parijs, 18 september 1180) was koning van Frankrijk van 1137 tot 1180.
Lodewijk was de tweede zoon van Lodewijk VI van Frankrijk en Adelheid van Maurienne. Hij was daarom voorbestemd voor een geestelijk ambt en werd opgevoed door de abt Suger van St. Denis,
de belangrijkste adviseur van zijn vader.

In 1131 overleed zijn oudere broer door een ruiterongeluk en nu werd Lodewijk de kroonprins.
Hij werd op 15 oktober 1131 gezalfd en tot medekoning gekroond. Er was nog een complot om Lodewijk te vervangen door zijn jongere broer Robert maar dat werd verijdeld.

In 1137 overleed hertog Willem X van Aquitanië zonder mannelijke erfgenamen. Hij benoemde zijn oudste dochter Eleonora van Aquitanië tot zijn opvolger en verzocht Lodewijk VI om haar belangen te beschermen en een goede huwelijkskandidaat voor haar te vinden. Voor Lodewijk VI was dit een politiek wonder: het hertogdom Aquitanië met de bijbehorende graafschappen en steden was de grootste, rijkste en machtigste feodale staat van Frankrijk.
Controle over Aquitanië zou de koning de kans geven om geheel Frankrijk werkelijk aan zijn gezag te onderwerpen – Lodewijk VI en zijn voorouders hadden alleen werkelijk macht over het gebied rond Parijs en Orléans gehad en de grote feodale vorsten vonden zichzelf gelijkwaardig aan de koning.

Lodewijk VI besloot binnen een dag dat Eleonora met Lodewijk zouden moeten trouwen. Lodewijk trok samen met Suger, Theobald IV van Blois en Roeland I van Vermandois, met een gevolg van 500 ridders, naar Bordeaux.
Op 25 juli trouwden Lodewijk en Eleonora daar in de kathedraal. Bij het huwelijk werd echter overeengekomen dat Lodewijk geen macht over Aquitanië zou krijgen maar dat alleen Eleonora hertogin van Aquitanië zou zijn.
Pas een eventuele zoon zou de functies van hertog van Aquitanië en koning van Frankrijk werkelijk verenigen.

Kort na het huwelijk overleed Lodewijk VI en volgde Lodewijk hem op.

Het huwelijk van Eleonora en Lodewijk was stukgelopen, en ze hadden nog geen mannelijke erfgenaam geproduceerd. De oude abt Suger verzette zich echter uit alle macht tegen een scheiding.
Toen die in 1152 overleed, werd de scheiding al snel uitgesproken (11 maart 1152) op grond van te nauwe bloedverwantschap (in die tijd het gangbare excuus voor een scheiding).

Overleden:
Lodewijk werd in 1179 getroffen door een beroerte. Hij wees Filips van de Elzas, de Vlaamse graaf aan tot eerste raadgever en begeleider van de op dat ogenblik veertienjarige kroonprins Filips.
Daarna was hij niet meer in staat om te regeren. Zijn zoon werd in Reims gekroond maar Lodewijk was verlamd en al zo zwak dat hij de ceremonie niet kon bijwonen.
Een jaar later overleed hij. Lodewijk werd begraven in de abdij Notre-Dame-de-Barbeaux bij Fontainebleau. In 1817 werd hij herbegraven in de Kathedraal van Saint-Denis.

Lodewijk is getrouwd met Koningin-Gemalin van Frankrijk Eleonora van Aquitanië op 25 jul 1137 (religious) in Bordeaux, kathedraal Saint-André-de-Bordeaux, en is gescheiden van op 21 mrt 1152 in Beaugency. Eleonora (dochter van Graaf van Poitiers Willem X van Aquitanië en Aénor van Châtellerault) is geboren vóór 1122; en is gestorven; is begraven op 1 apr 1204 in Abdijkerk, Fontevraud, Pays de la Loire, Maine et Loire, Frankrijk. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Lodewijk is getrouwd met Constance van Castilië in 1154 (religious). Constance is geboren in 00 1140; is gestorven op 4 okt 1160 in Basiliek St Denis, Saint Denis, Parijs, Ile de France, Frankrijk. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Capetingen
• Recordnummer: 4288
• Titel: Regentes van Frankrijk

Aantekeningen:

Zij was de oudste dochter van Lodewijk VII van Frankrijk en van diens eerste echtgenote Eleonora van Aquitanië. Maria trouwde in 1164 met Hendrik I van Champagne.
Zijn rijkdom stelde haar in staat om in navolging van haar moeder een schitterende hofhouding te voeren en tal van schrijvers en wetenschappers te begunstigen, onder andere:

Chrétien de Troyes, die zijn werk 'Lancelot of De ridder met de kar' aan haar opdroeg
Gace Brulé, ridder-troubadour
Wouter van Arras, schrijver
Guiot de Provins, schrijver
Hugo III van Oisy, ridder-dichter
Godfried van Villehardouin
Andreas Capellanus
Walter Map
Cono van Béthune

Maria was regentes tijdens de reis van Hendrik naar Jeruzalem (1179/1180) en regentes na zijn overlijden. Ze verloofde zich in 1183 met Filips van de Elzas, graaf van Vlaanderen, maar die verloving werd korte tijd later verbroken. In 1187 nam haar zoon Hendrik het bestuur over maar in 1190 trok hij naar het Heilige Land en werd Maria opnieuw regentes, tot haar zoon Theobald III van Champagne in 1197 meerderjarig werd. Daarna trok Maria zich terug in een het klooster van Fontaines-les-Nones waar ze een jaar later overleed. Ze werd begraven in de kathedraal van Meaux.

Maria is getrouwd met Graaf van Champagne - Troyes - Brie Hendrik I van Champagne in 1164 (civil). Hendrik is geboren in 1126; is begraven op 16 mrt 1181 in Stefanuskerk, Troyes, Champagne-Ardenne, Aube, Frankrijk. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 14440

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Capet
• Recordnummer: 14444

Gezin/Partner: Hendrik de Jongere. Hendrik (zoon van Koning Hendrik II van Engeland Hendrik Plantagenet en Koningin-Gemalin van Frankrijk Eleonora van Aquitanië) is gedoopt op 28 feb 1155; is gestorven op 11 jun 1183 in Martel; is begraven in Rouen, kathedraal. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Champagne
• Recordnummer: 4107
• Vermelding: van 23 feb 1200; Kruisvaardersgelofte afgelegd

Aantekeningen:

Op 23 februari 1200 legde zij samen met haar man in Brugge de kruisvaardersgelofte af. Boudewijn nam deel aan de Vierde Kruistocht maar Maria was zwanger en bleef achter als regentes. Maria reisde in 1204 haar echtgenoot achterna en hoorde aangekomen in Akko dat haar man tot keizer van Constantinopel was gekozen. Ze werd echter ziek en overleed in Akko. Het nieuws van haar dood zou Boudewijn veel verdriet hebben gedaan.

Maria is getrouwd met Graaf van Vlaanderen Boudewijn IX van Vlaanderen op 13 jan 1186 (civil) in Château-Thierry. Boudewijn is geboren in jul 1171 in Valenciennes; is gestorven vóór 1205 in Bulgarije. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Vlaanderen
• Recordnummer: 4293
• Titel: Gravin van Vlaanderen en Zeeland

Aantekeningen:

Ook: Margaretha van Constantinopel.

Zij was de tweede dochter van graaf Boudewijn IX van het graafschap Vlaanderen en Henegouwen (VI), en Maria van Champagne. Haar vader werd in mei 1204 ook keizer van Constantinopel.

Na het overlijden van haar moeder (1204) en het verdwijnen van haar vader (april 1205) liet de Franse koning Filips Augustus haar met haar zuster Johanna in 1208 op 6-jarige leeftijd naar het hof in Parijs overbrengen om haar te onttrekken aan anti-Franse invloeden in Vlaanderen. Gedurende haar tijd in Parijs maakte ze samen met haar zuster kennis met de Cisterciënzerorde, mogelijk mede door de invloed van Blanca van Castilië, de echtgenote van de Franse kroonprins.

Bij haar terugkeer in 1212 werd Margaretha toevertrouwd aan de Henegouwse ridder Burchard van Avesnes, met wie zij in hetzelfde jaar op tienjarige leeftijd trouwde. Na een klacht van gravin Johanna veroordeelde paus Innocentius III het huwelijk (Vierde Lateraans Concilie, 1215), en dit op grond van het feit dat Burchard subdiaken was gewijd en dus tot de geestelijke stand behoorde. Maar de echtelieden scheidden voorlopig nog niet. Margaretha en Burchard kregen de volgende kinderen:


Boudewijn (ovl. 1219)
Jan van Avesnes (1218-1257)
Boudewijn (1219-1295), gehuwd met Felicitas van Coucy, dochter van Thomas van Coucy-Vervins.

Pas in 1222 verliet Margareta haar echtgenoot en trouwde in het najaar van 1223 met Willem van Dampierre, een ridder uit de Champagnestreek en een zoon van Gwijde II van Dampierre en Mathilde I van Bourbon, bij wie zij volgende kinderen had:

Willem III van Dampierre (1221-1251)
Gwijde III van Dampierre (1226-1305)
Jan I van Dampierre (1230-1258)
Johanna (ovl. ca. 1245), gehuwd met Hugo III van Rethel (twee dochters) en daarna met Theobald II van Bar (geen kinderen), begraven in de de abdij van Val-d'Ornain.
Maria (ovl. 21 december 1302), abdis van de abdij van Flines

Vlaams-Henegouwse Successieoorlog

Toen Margareta haar kinderloze zuster Johanna in 1244 opvolgde als gravin van Vlaanderen en Henegouwen, benoemde zij haar zoon Willem tot enige erfgenaam (1246). Daarop begon een strijd tussen de kinderen uit Margaretha's beide huwelijken, de Avesnes en de Dampierres: de Vlaams-Henegouwse Successieoorlog. De Franse koning, in 1246 met de arbitrage belast, wees Vlaanderen toe aan haar zoon Gwijde van Dampierre en Henegouwen aan haar zoon Jan van Avesnes, feitelijk later haar kleinzoon Jan I van Avesnes. Niettemin bleef de vete tussen de beide huizen voortwoeden, zelfs tot in de volgende eeuw. Margaretha zelf stond heel de tijd aan de zijde van de "Vlaamse" Dampierres. De "Henegouwse" Avesnes verbonden zich door het huwelijk van Jan vanAvesnes met Aleid van Holland met de Hollandse graven, die ongedaan wilden maken dat zij voor Zeeland leenhulde verschuldigd waren aan Vlaanderen. Zij betwistten ook het bezit door de Dampierres van Rijks-Vlaanderen.

De Franse koning maakte van deze scheidsrechterlijke uitspraak gebruik om zijn positie te versterken:

hij brak de macht van Vlaanderen-Henegouwen
hij bezorgde Vlaanderen een vijand in de flank, aangezien de Avesnes zich niet bij de uitspraak neerlegden, dit op grond van het feit dat koning Lodewijk IX van Frankrijk (de Heilige) beslist had over gebieden waarover hij geen leenheer was (Rijks-Vlaanderen in tegenstelling tot Kroon-Vlaanderen).

Het conflict laaide weer op toen Willem II van Holland koning van Duitsland werd. De graaf van Holland (Willem) hield Zeeland bewesten Schelde in leen van Vlaanderen (Margaretha), terwijl de graaf van Vlaanderen Zeeland bewesten Schelde weer in leen had van de Duitse koning (Willem dus). Willem weigerde daarom leenhulde aan Margaretha te bewijzen. In 1252 verklaarde Willem dat Margaretha al haar lenen had verloren en gaf ze aan Jan. Margaretha verzamelde een groot leger, waar ook huurlingen uit heel Noord-Frankrijk deel van uitmaakten. Terwijl Willem en Margaretha in Antwerpen onderhandelden, viel haar leger op 4 juli 1253 Walcheren aan. De plannen waren echter uitgelekt en de Hollanders vielen het Vlaamse leger al aan terwijl het zich op het strand ontscheepte, en brachten het een zware nederlaag toe (Slag bij Westkapelle).

In een laatste poging om de Avesnes te verslaan, gaf Margaretha het graafschap Henegouwen aan de Franse prins Karel van Anjou. Die werd in 1254 echter verslagen bij Valenciennes.

De oorlogen hadden Vlaanderen veel geld gekost. Margaretha was genoodzaakt veel macht aan de steden te geven, in ruil voor geld. Ze was wel in staat om Béthune (1263), Dendermonde (1263) en Namen (stad) (1264) te verwerven. Maar in 1275 moest ze een ongunstige vrede met Engeland sluiten in een oorlog over de handel in wol.

Margaretha stond positief tegenover de Tempeliers. In 1273 bevestigde ze, op aanraden van Guillaume de Beaujeu (die ze haar neef noemde), de grootmeester, de orde in al haar rechten en bezittingen in Vlaanderen.[2]

Op 29 december 1278 deed Margaretha in Vlaanderen troonsafstand ten gunste van haar zoon Gwijde van Dampierre. In Henegouwen bleef zij zelf aan de macht tot aan haar dood: ze werd aldaar opgevolgd door haar kleinzoon Jan II van Avesnes. Door het huwelijk van haar zoon Jan van Avesnes met Aleid van Holland werden Henegouwen, Holland en Zeeland in 1299 (in personele unie) verenigd.

Margaretha II van Vlaanderen overleed te Gent in 1280. Geheel volgens haar laatste wilsbeschikkingen werd haar lichaam bijgezet in de door haar gestichte Abdij van Flines.

Margaretha is getrouwd met Baljuw van Henegouwen Burchard van Avesnes in 1212 (civil), en is gescheiden van in 1222. Burchard (zoon van Heer van Avesnes Jacob van Avesnes en Adela van Guise) is geboren in 1182; is gestorven in 1244 in Rupelmonde. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Margaretha is getrouwd met Heer van Dampierre Willem II van Dampierre in 1223 (religious). Willem (zoon van Heer van Dampierre Gwijde II van Dampierre en Mathilde van Bourbon) is geboren in 1196; is gestorven op 3 sep 1231. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Avesnes
• Recordnummer: 6013

Aantekeningen:

Geboren te Houffalize in april 1218, overleden te Valenciennes op 24 december 1257. Hij was (erf)graaf van Henegouwen.

Jan was de oudste zoon van Burchard van Avesnes en Margaretha van Vlaanderen. Dit huwelijk werd echter onder politieke druk onwettig verklaard en ontbonden. Zijn moeder hertrouwde met Willem II van Dampierre en erfde in 1244 de graafschappen Vlaanderen en Henegouwen. Zij benoemde de kinderen uit haar tweede huwelijk tot haar erfgenamen.

Jan en zijn broer Boudewijn begonnen een politieke campagne om hun aanspraken te doen gelden. In 1243 verkregen zij een beslissing van keizer Frederik II van Hohenstaufen dat zij wettige kinderen van hun ouders waren. Jan kwam in 1244 in opstand tegen zijn moeder en koning Lodewijk IX van Frankrijk wierp zich in 1246 op als arbiter. Ook hij erkende de wettigheid van Jan en Boudewijn, en hij besliste dat Margaretha’s oudste zoon uit haar eerste huwelijk Henegouwen zou erven, en de oudste zoonuit het tweede huwelijk Vlaanderen zou erven. Lodewijk bereikte daarmee op zijn beurt dat het grote Vlaams-Henegouwse machtsblok aan zijn noordgrens werd versplinterd. Margaretha reageerde door het bestuur van Vlaanderen over te dragen aan haar zoon Willem II van Vlaanderen, maar ze hield wel het bestuur over Henegouwen.

Jan begreep dat het conflict met zijn moeder nog niet voorbij was en vond nog in 1246 een krachtige bondgenoot in graaf Willem II van Holland en trouwde op 9 oktober 1246 met diens zuster Aleid van Holland. Toen Willem in 1248 tot Duits tegenkoningwas gekozen, bevestigde hij Jan als heer van Henegouwen en Rijks-Vlaanderen. In datzelfde jaar 1248 vertrok Lodewijk IX om deel te nemen aan de kruistocht en Jan besloot om zijn moeder aan te vallen. In 1250 werd zijn wettige status bovendien erkend door de paus. In 1251 lukte het Jan om zijn halfbroer Willem II van Vlaanderen te laten vermoorden tijdens een toernooi. Hij werd opgevolgd door zijn broer Gwijde van Dampierre. Nadat een aanval van Vlaanderen op Holland was mislukt (Slag bij Westkapelle, 4 juli 1253) was de Vlaamse macht gebroken. Margaretha besefte dat ze Henegouwen moest opgeven en in een laatste poging om Jan dwars te zitten schonk ze het graafschap aan Karel van Anjou, broer van de Franse koning. Karel probeerde Henegouwen te bezetten maar w
Zonder verder tastbaar resultaat overleed Jan in 1257, nog voor zijn moeder. Hij is begraven in Valenciennes.

Jan is getrouwd met Gravin van Henegouwen Aleida van Holland op 9 okt 1246 (civil). Aleida (dochter van Graaf van Holland Floris IV van Holland en Gravin van Holland Machteld van Brabant) is geboren in 1228; is gestorven in apr 1284; is begraven in Abdij van Hasnon, Hasnon, Hauts de France, Valenciennes, Frankrijk. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 4171
• Titel: Graaf van Vlaanderen
• Titel: Graaf van Zeeland
• Titel: Markgraaf van Namen
• Vermelding: van 1270; Achtste Kruistocht

Aantekeningen:

Leven

Gwijde werd geboren als tweede zoon van Willem II van Dampierre en Margaretha van Constantinopel.
Vlaams-Henegouwse Successieoorlog (1244-1253)
Zie Vlaams-Henegouwse Successieoorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Toen Margaretha in 1244 haar zus Johanna opvolgde als gravin van Vlaanderen en Henegouwen, brak er een openlijke strijd uit tussen de halfbroers Jan van Avesnes en Willem van Dampierre. Uiteindelijk kwam de Franse koning Lodewijk IX in 1246 tussenbeide: hij oordeelde dat Henegouwen naar Jan van Avesnes zou gaan en Vlaanderen naar Willem van Dampierre. In het kader van deze beslissing stond Margaretha het Vlaamse bestuur af aan haar zoon Willem. Ze bleef echter op de Henegouwse troon zitten.

Gwijde, die als tweede zoon niet direct uitzicht had op een eigen gebied, had door zijn huwelijk met Mathilde van Béthune (ook Machteld van Béthune en Dendermonde genoemd) in 1246 de heerlijkheden Béthune en Dendermonde verworven.[1] Maar toen zijnoudere broer Willem in 1251 tijdens een toernooi in Trazegnies door paarden werd vertrappeld, werd Gwijde de nieuwe bestuurder van Vlaanderen.

Toen Lodewijk IX in 1248 echter op een zevenjarige kruistocht vertrok, nam Jan van Avesnes het recht in eigen handen. In de wetenschap dat zijn moeder hem nooit de troon van Henegouwen zou geven, kwam hij samen met zijn broer Boudewijn van Avesnes tegen haar en zijn halfbroer Gwijde in op stand. Jan van Avesnes was er bovendien in geslaagd om Willem II van Holland, de graaf van Holland en Zeeland, ervan te overtuigen zijn kant te kiezen en Henegouwen en enkele gebieden in Vlaanderen te bezetten. Op 4 juli 1253 werd Gwijde van Dampierre tijdens de slag bij Westkapelle door zijn halfbroer Jan van Avesnes worden verslagen en deze laatste werd hierdoor erfopvolger van het graafschap Henegouwen. Gwijde liep in de strijd verwondingen op aanbeide benen en zou hierdoor de rest van zijn leven blijven hinken. Deze nederlaag leidde er ook toe dat in de Vrede van Brussel het graafschap Zeeland werd toegeëigend door de graven van Holland, hoewel Gwijde van Dampierre dit zou blijven aanvechten.

Erfgenaam van het graafschap Vlaanderen

Gwijde wist op 19 maart 1263 evenwel dit verlies deels te compenseren door het graafschap Namen voor 20.000 Parijse pond te kopen van Filips I van Courtenay, zoon van Maria van Brienne en Boudewijn II van Constantinopel.[2]
Deelname aan Achtste Kruistocht (1270)

Hij nam in 1270, aan de zijde van de Franse koning Lodewijk IX, deel aan de Achtste Kruistocht naar Tunis.
Gwijde wordt van Vlaanderen graaf (1278-1305)

Op 29 december 1278 deed zijn moeder Margaretha van Constantinopel in zijn voordeel afstand van het graafschap Vlaanderen, waarvan hij tot dan mederegent was. Gwijde was toen al 53 jaar oud.

Het grafelijk bestuur stond niet hoog aangeschreven bij de bevolking. Dat was te wijten aan de langdurige afwezigheid van Ferrand van Portugal, die jarenlang in Frankrijk in gevangenschap verbleef, het onzekere bestuur van zijn echtgenote Johanna van Constantinopel en de jarenlange vete tussen het huis Dampierre en het huis Avesnes. De Vlaamse steden (Gent, Ieper, Kortrijk) werden welvarend dankzij de lakenindustrie. De graven moesten om hun hofhouding te bekostigen financieel steeds meer ophen een beroep doen ten koste van grafelijke macht.

Bij de troonsbestijging van koning Filips IV de Schone in 1285, begonnen de moeilijkheden tussen Vlaanderen en Frankrijk. Gwijde van Dampierre zocht steun bij de Engelse koning Eduard I. In 1294 kwamen Gwijde en Eduard te Lier overeen dat zoon Eduard II van Engeland zou huwen met Filippa van Vlaanderen, de dochter van Gwijde. De Franse koning verhinderde dit huwelijk door Gwijde, zijn dochter en groot gevolg naar Frankrijk uit te nodigen en ze beiden gevangen te zetten. Gwijde werd na bemiddeling van onder meer paus Bonifatius VIII vrijgelaten in 1295, terwijl zijn dochter Filippa in het paleis Louvre opgesloten bleef en er overleed in 1306. Gwijde zegde zijn feodale trouw 9 januari aan de Franse koning op en sloot een militair verbond met Engeland (7 januari 1297, dezelfde dag waarop de nieuwe Hollandse graaf Jan I met Elisabeth, de dochter van de Engelse koning Eduard, huwde[3]). De openlijke strijd tussen graaf Gwijde en koning Filips IV nam hierdoor een aanvang.

Uit geldnood deed Gwijde geregeld een beroep op Pieter uten Zak (gestorven in 1309 'in duistere omstandigheden'), de voorlaatste commandeur van de Tempeliers in het baljuwschap Vlaanderen.[4] Vlaanderen werd door de Franse koning bezet (januari ? mei 1300). Gwijde gaf zich met zijn oudste twee zonen, Robrecht III van Béthune en Willem van Crèvecoeur, gevangen. Deze gebeurtenissen waren mede oorzaak van de Brugse metten en de Guldensporenslag in 1302, waarin Gwijde van Namen, een zoon uit zijn tweede huwelijk, een belangrijke rol zou spelen.

Gwijde van Dampierre overleed in gevangenschap te Compiègne in 1305. Hoewel hij liever naast zijn tweede echtgenote Isabella van Luxemburg in de Abdij van Beaulieu was begraven, werd hij door zijn kinderen begraven in de Abdij van Flines. Hij werd in Vlaanderen opgevolgd door zijn zoon Robrecht III van Béthune.

Gezin/Partner: Mathilde van Béthune. Mathilde is gestorven in 1263; is begraven in Abdijkerk, Flines lez Raches, Orchies, Hautes de France, Frankrijk. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Gwijde is getrouwd met Isabella van Luxemburg in 1265 (civil). Isabella en is gestorven; is begraven in Abdij van Beaulieu, Beaulieu, Oost Vlaanderen, Vlaanderen, Belgie. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 14630

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Dampierre
• Recordnummer: 14631
• Vermelding: van 1248 tot 1250; Zevende Kruistocht

Aantekeningen:

Willem III van Dampierre (1225 – 6 juni 1251) was vanaf 1246 mederegent – met zijn moeder – over het graafschap Vlaanderen. Hij is ook bekend als Willem II van Vlaanderen; in het huis Dampierre is hij (in het Frans) beter gekend als Guillaume III, heer van Dampierre.

Willem was eerste zoon uit het huwelijk van Willem II van Dampierre, heer van Dampierre, en Margaretha van Constantinopel. Tijdens de Vlaams-Henegouwse Successieoorlog werd hij in juli 1246 door een scheidsrechterlijke uitspraak van Lodewijk IX van Frankrijk en bisschop Odo van Tusculum, de jure erkend als erfgerechtigde in Vlaanderen, terwijl Henegouwen werd toegewezen aan Jan van Avesnes, de oudste zoon uit Margaretha's eerste huwelijk.

Willems eigen huwelijk in 1247 met Beatrix, dochter van Hendrik II van Brabant en weduwe van Hendrik Raspe, bleef kinderloos. Van 1248 tot 1250 nam Willem, aan de zijde van Lodewijk IX, deel aan de Zevende Kruistocht

Overleden:
Hij overleed op een riddertoernooi in Trazegnies, waar hij door een groep ruiters werd vertrappeld, volgens zijn nabestaanden met opzet. Zijn jongere broer, Gwijde III, tweede zoon van de regerende gravin Margaretha van Constantinopel, werd daardoor erfgerechtigde op de troon in Vlaanderen.

Gezin/Partner: Beatrix van Brabant. Beatrix en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 4 nov 2024

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Avesnes
• Recordnummer: 6015
• Titel: Graaf van Holland en Zeeland

Aantekeningen:

Geboren 1247, overleden te Valencijn op 22 augustus 1304, was als Jan I graaf van Henegouwen van 1280 tot 1304 en als Jan II graaf van Holland en Zeeland van 1299 tot 1304.
Jan was de oudste zoon van Jan van Avesnes (zoon van Margaretha van Constantinopel) en Aleid van Holland (dochter van graaf Floris IV). Zijn vader Jan en Margaretha hadden een lange strijd gevoerd over de verdeling van de goederen van Margaretha. Daaruit volgde dat vader Jan Henegouwen zou erven, maar omdat hij voor Margaretha overleed ging dit recht over op Jan II. Jan II sloot voor alle zekerheid in 1272 een verbond met zijn neef Floris V van Holland, tegen Margaretha. Daarmee werd her verbond van hun vaders voortgezet. Koning Rudolf van het Heilige Roomse Rijk erkende Jans rechten in 1275. In 1277 wees Rudolf Jan bovendien aan als erfgenaam van Floris, indien die kinderloos zou overlijden. In februari 1280 volgde hij Margaretha op in Henegouwen, die het graafschap Vlaanderen reeds in 1278 had afgestaan aan haar zoon uit haar tweede huwelijk, Gwijde van Dampierre.

Jan is getrouwd met Filippa van Luxemburg in 1270 (civil). Filippa is geboren in 1252; is gestorven op 6 apr 1311; is begraven in Valenciennes. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Avesnes
• Recordnummer: 4354
• Titel: Bisschop van Utrecht

Aantekeningen:

Gwijde van Avesnes stamde uit een belangrijk geslacht in het graafschap Henegouwen. Hij was de broer van graaf Jan I van Henegouwen, die tevens (als Jan II) graaf van Holland was. Deze wist Gwijde in 1301 tot bisschop van Utrecht benoemd te krijgen ten koste van Adolf II van Waldeck. Gwijde werd door de aartsbisschop van Keulen in 1302 gewijd. Hij bracht een verzoening tot stand tussen de Lichtenbergers en de Fresingen. In 1304 verzwakte de positie van zijn broer Jan door een offensief van Vlaamse troepen die Holland en het Sticht bezetten. Gwijde werd hierbij gevangengenomen (Slag bij Zierikzee, 20 maart 1304).

In zijn afwezigheid grepen de Fresingen de macht in Utrecht met de steun van de gilden, die hun voorrechten lieten vastleggen in de Gildenbrief van 9 mei 1304. Op 14 september 1305 moest het gilderegime capituleren voor de vrijgelaten bisschop Gwijde, maar de stad behield een hoge mate van autonomie. Het duurde echter nog tot 1309 voordat de bisschop volledig als wereldlijk vorst door de koning werd erkend. In 1311 nam hij deel aan het eerste Concilie van Vienne, en ook daarna was hij veelvuldig buitenlands te vinden.

Gwijde van Avesnes wist goed te schipperen tussen de verschillende partijen in het Sticht en in de stad en bracht zo een evenwicht tot stand. Hij beheerde persoonlijk de bezittingen van de heren van Amstel (Amstelland) en van Woerden (de stad Woerden), en verleende kort na 1300 stadsrechten (exact jaartal onbekend) aan Amsterdam. In 1315 liet hij zijn tweede burggraaf Ghisebrecht Utengoye onthoofden, nadat die rooftochten door het Sticht had georganiseerd. Als vervolg in 1317 nam Gwijde van Avesnes met de zwaarste wapens uit die tijd het machtige Kasteel Ten Goye in. In de nacht daarop overleed hij. Na zijn dood vervielen de lenen definitief aan de graaf van Holland.

In de Domkerk in Utrecht is zijn graftombe in geschonden toestand bewaard gebleven.

Gezin/Partner: Onbekend. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 13807

Beatrix is getrouwd met Graaf van Holland en Zeeland Floris V van Holland in 1269 (religious). Floris (zoon van Willem II van Holland en Elisabeth van Brunswijk) is geboren op 24 jun 1254 in Leiden; is gestorven op 27 jun 1296 in Muiderberg; is begraven in Abdijkerk, Rijnsburg, Rijnsburg, Zuid Holland, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Vlaanderen
• Recordnummer: 4306

Aantekeningen:

Margaretha van Dampierre (1272 - 1331). Margaretha van Dampierre (niet te verwarren met haar gelijknamige halfzuster Margaretha van Dampierre, die leefde van ca. 1251 - 1285) was de dochter van Gwijde van Dampierre en zijn tweede vrouw Isabella van Luxemburg. Zij werd als tienjarige op 15 november 1282 te Roxburgh (Schotland) uitgehuwelijkt aan de negentienjarige Alexander van Schotland (1263-1283), erfprins van Schotland, die een jaar later stierf. Op 3 juli 1286 werd ze, inmiddels veertien jaar oud, te Namen (Wallonië) uitgehuwelijkt aan Reinoud I van Gelre (1255-1326), graaf van het hertogdom Gelre.

In 1293 schonk Margaretha een stuk grond aan de Dominicanermonniken van Zutphen bedoeld voor de bouw van een klooster, de huidige Broederenkerk.

Margaretha is getrouwd met Graaf van Gelre Reinoud I van Gelre in 1286 (civil). Reinoud (zoon van Graaf van Gelre en Zutphen Otto II van Gelre en Filippa de Dammartin) is geboren in 1255; is gestorven op 9 okt 1326 in Montfort (L); is begraven op 21 okt 1326 in Klooster Greafenthal, Goch, Goch, Kreis Kleef, Duitsland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Holland
• Recordnummer: 6017
• Titel: Graaf van Holland en Zeeland

Aantekeningen:

Voordat hij zijn vader opvolgde nam hij als zeventienjarige deel aan de Slag bij Zierikzee in 1304 tegen het graafschap Vlaanderen.Hij volgde in 1304 zijn vader, graaf Jan II van Avesnes, op als graaf van Henegouwen, Holland en Zeeland en zette de strijd met de Vlaamse erfvijanden met wisselende hevigheid voort tot de Vrede van Parijs (6 maart 1323), waarbij de graaf van Vlaanderen van alle leenheerschappij over Zeeland ten westen van de Schelde afzag. Inmiddels had hij zich weten op te werpen tot de feitelijke meester in het Sticht Utrecht, terwijl hij verderging met zijn macht over Friesland uit te breiden.Willem was legeraanvoerder van het Franse leger tijdens de Slag bij Kassel in 1328. Het Franse leger versloeg de Vlamingen onder Nicolaas Zannekin toen zij rebelleerden tegen hun graaf Lodewijk I van Nevers.Onder de vorsten van de Nederlanden gold Willem als de invloedrijkste bondgenoot, door huwelijksallianties of op andere wijze. Zo wordt hij wel de schoonvader vanEuropa genoemd. Lodewi
Willem huwde op 19 mei 1305 met Johanna van Valois, dochter van Karel van Valois (Zie Capetingers nr. 18) en een zuster van koning Filips VI van Frankrijk. Na Willems dood trad Johanna in het klooster te Fontenelle, waar zij in 1342 overleed.

Willem is getrouwd met Johanna van Valois op 19 mei 1305 (civil). Johanna en is gestorven. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Henegouwen
• Recordnummer: 4347

Aantekeningen:

Geboorte:
Bastaarddochter

Maria is getrouwd met Heer van Stoutenburg Arnold van IJsselstein na 6 jan 1309 (civil). Arnold (zoon van Gijsbrecht van Amstel (IJsselstein) en Bertha van Heukelom) is geboren in 1287; en is gestorven; is begraven na 12 feb 1363 in Sint Nicolaaskerk, IJsselstein, Utrecht, Utrecht, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 13819

Aantekeningen:

Jan werd direct na zijn geboorte verloofd met Elisabeth, de dochter van Eduard I van Engeland aan wiens hof hij ook vanaf 1291 werd opgevoed. Na de dood van zijn vader, in 1296, waarin ook Eduard I een grote rol speelde, aarzelde de koning om hem terug te sturen naar Holland. Hij liet een aantal Engelsgezinde edelen naar Engeland komen, onder wie Jan III van Renesse en Wolfert I van Borselen. Op 7 januari 1297 huwde Jan Elisabeth van Rhuddlan, dochter van de Engelse koning, en mocht hij eind januari, evenwel zonder zijn vrouw, naar Holland terugkeren, onder de belofte dat hij zich hield aan de door de koning toegevoegde raadslieden. Bijna een jaar later, op 10 november 1297, kon hij zijn vrouw in Zeeland ophalen.

In eerste instantie stond de jonge graaf geheel onder invloed van Jan van Renesse. Op 30 april 1297 droeg Jan I, na een machtsstrijd tussen de twee raadsheren, echter het bestuur over aan Wolfert I van Borselen, tot aan zijn vijftiende verjaardag. Na een conflict met het stadsbestuur van Dordrecht werd Van Borselen op 1 augustus 1299 in Delft vermoord. Hierna benoemden de steden Jan van Avesnes, graaf van Henegouwen, als regent en op 27 oktober 1299 droeg Jan I de regering voor een periode van vijf jaar aan hem over. Twee weken later stierf Jan aan dysenterie, vijftien jaar oud, en met hem stierf ook het Hollandse Huis uit.

Omdat hij geen directe troonopvolgers had, ging het graafschap naar Jan van Avesnes, graaf van Henegouwen (als Jan II van Holland en Zeeland), zoon van zijn oudtante, Aleid van Holland. Dit was de grondslag voor een personele unie tussen het graafschap Holland en het graafschap Henegouwen, die tot na de Beierse Tijd zou duren. Elisabeth keerde in de zomer van 1300 naar Engeland terug. Pas in 1309 werd een regeling getroffen voor de uitbetaling van haar weduwengoed

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 20 jan 2023

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 20 jan 2023

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 20 jan 2023

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 20 jan 2023

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 20 jan 2023

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 13814

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 20 jan 2023

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 20 jan 2023

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• CREA: 20 jan 2023

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 13818

Gezin/Partner: Alfons van Engeland. Alfons is geboren in 1273; is gestorven in 1284. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Gelre
• Recordnummer: 4129
• Titel: Hertog van Gelre

Aantekeningen:

Bijgenaamd: 'De Rode of de Zwarte'

Reinoud II (of Reinald II)
Geboren circa 1295 – overleden te Arnhem op 12 oktober 1343, bijgenaamd de Rode of de Zwarte, was graaf van Gelre van 1326 tot 1339 en hertog van Gelre van 1339 tot 1343. Hij was de zoon van graaf Reinoud I van Gelre (Zie Graven van Gelre nr. 10) en Margaretha van Dampierre (1272-1331), gravin van Vlaanderen.

In 1316 kreeg hij onenigheid met zijn vader. Hij vond zijn vader niet langer in staat de belangen van het territorium te behartigen en nam zelf het bestuur over. Na een arbitrale uitspraak van 3 september 1318 door graaf Willem III van Holland regeerde hij als soen des graven van Gelre over het graafschap Gelre en Zutphen. Zijn vader werd gevangengezet op kasteel Montfort.

Reinald verleende land- en dijkrechten, en maakte bepalingen en regelingen ter verbetering van het keren van buitenwater en het lozen van binnenwater en grondwater. Deze wetgeving bestond deels uit de optekening van publiekrechtelijk en privaatrechtelijk gewoonterecht, en deels uit nieuw recht ten aanzien van het schouwen van dijken, weteringen en kaden, en de rechterlijke organisatie. Voor het Land van Maas en Waal in 1321 en 1328, voor de Bommmeler- en de Tielerwaard in 1325, 1327 en 1335,voor de Over- en Nederbetuwe in 1327, voor het Overkwartier in 1328, voor het nieuw ontgonnen ‘Nijbroek’ eveneens in 1328. Deze wetgeving is van belang geweest voor de bevordering van de rechtszekerheid en de bodemexploitatie binnen het Gelderse territorium.

In 1326 overleed zijn vader en Reinoud benoemde zichzelf tot graaf van Gelre en graaf van Zutphen als Reinoud II.

Hij begon een samenwerkingsverband met de Engelse koning en zwager Edward III van Engeland tegen Frankrijk. Hij waarschuwde de Engelsen in 1338 over een Franse vloot die het Zwin naderde. Hij bleef één van Edwards trouwste bondgenoten onder de Duitse prinsen tijdens de eerste fase van de Honderdjarige Oorlog.

Reinoud voerde vier jaar lang een strijd om Bredevoort (1322-1326) die hij uiteindelijk won. In 1326 verleende Reinoud II stadsrechten aan Erkelens en in 1343 aan Venlo.

Gezin/Partner: Sophia Berthout. Sophia is begraven op 6 mei 1329 in Klooster Greafenthal, Goch, Goch, Kreis Kleef, Duitsland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Holland
• Recordnummer: 3464

Aantekeningen:

Joanna van Henegouwen was een hertogin van Jülich (Gulik) door huwelijk met Willem V, hertog van Jülich.
Ze was de derde dochter van Willem I, graaf van Henegouwen en Joanna van Valois.
Ze was een jongere zus van Philippa van Henegouwen, koningin van Engeland en Margaret II van Henegouwen.

Johanna is getrouwd met Graaf van Gulik Willem VI van Gulik op 26 feb 1324 (religious) in Keulen. Willem (zoon van Graaf van Gulik Gerard VII van Gulik en NN van Kessel) is geboren in 1299; en is gestorven; is begraven op 26 feb 1361 in Nideggen. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Recordnummer: 3463

Aantekeningen:

Ze staat bekend als de opdrachtgeefster van de graftombe van de heren van IJsselstein, het grafmonument voor haar ouders en grootouders in de Sint-Nicolaaskerk in IJsselstein.

20.5.1330: Gijsbert, heer van IJsselstein, Arnold van IJsselstein, ridder, en Jan van Egmond, maken huwelijkse voorwaarden tussen de laatste en jonkvrouwe Guyotte, dochter van heer Arnold van IJsselstein .
20.5.1330: Willem, graaf van Holland, belooft in aansluiting op de brief van 6.1.1309 (zie aldaar), jonkvrouwe Guyotte, gehuwd met Jan van Egmond, in het bezit te stellen van het huis te IJsselstein, indien heer Arnold van IJsselstein geen zoons nalaat .
21.9.1347: Guyotte, vrouwe van Egmond, beleent Hendrik van Harmelen met al het goed dat hij hield van haar moeder, vrouwe van IJsselstein.
5.4.1363: Johannes Wijnt, notaris, geeft op verzoek van heer Jan van Egmond en IJsselstein transsumpt van de brieven d.d. 14.8.1311, 18.10.1343, 28.10.1343 en 28.6.1347.
11.6.1364: Deken en kapittel van Oudmunster te Utrecht geven aan heer Jan, heer van Egmond en IJsselstein, en vrouwe Guyotte zijn vrouw, gedurende haar leven het gerecht, cijns en grote en kleine tienden in de Achtersloot in pacht.
12.9.1364: Albrecht, hertog van Beieren, ruwaard van Holland, beleent vrouwe Guyotte, vrouwe van IJsselstein en Egmond, zijn nicht, met alwat haar vader, heer van IJsselstein, van de grafelijkheid van Holland in leen hield.
Uit dit huwelijk o.m. een dochter Berte van Egmond, waarvoor op 6.7.1371 huwelijkse voorwaarden werden opgesteld, m.b.t. tot haar huwelijk met Gerrit van Culemborg. De borgen daarbij waren o.m.: heer Gijsbert van IJsselstein, heer Otto van Leijenberg, Willem van Egmond, Jan van Almelo, Jan van den Vliet en Elias van Woudenberg .

Guyote is getrouwd met Heer van IJsselstein Jan I van Egmont op 20 mei 1330 (civil). Jan (zoon van Heer van Egmont (20e) Wouter II van Egmont en Beatrijs van Doortoge van Brederode) is geboren vóór 1310; is gestorven op 28 dec 1369; is begraven in Sint Nicolaaskerk, IJsselstein, Utrecht, Utrecht, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Gelre
• Recordnummer: 3474

Aantekeningen:

Zij was een van de twee troonpretendenten voor het hertogdom Gelre en het graafschap Zutphentijdens de Eerste Gelderse Successieoorlog tussen 1371 en 1379. Ze streed echter voor deze titel namens haar zoon Willem III van Gulik. De oorlog begon na de dood van haar halfbroers Reinoud III van Gelre en Eduard van Gelre. Edward overleed aan zijn verwondingen na de Slag bij Baesweiler en Reinoud, die ook wel de bijnaam de Vette had, overleed enkele maanden daarna. Deze opvolgingskwestie werd ook geclaimd door Maria’s zusterMechteld van Gelre en zij werd gesteund door de van ‘Heeckerens’ onder Frederik van Heeckeren van der Eze (1320-1386). De volgers van Maria waren de van ‘Bronckhorsten’ onder Gijsbert V van Bronckhorst (1328-1356).Na de overwinning van haar partij ging de titel van Hertog naar haar zoon Willem III.

Nadat haar vader, Reinald, aan het begin van de Honderdjarige Oorlog, samen met Willem van Holland en Willem van Gulik te Valenciennes op 24 mei 1337 een verbond gesloten had met koning Eduard III van Engeland tegen Philip van Valois van Frankrijk,beloofde hij zijn jongste dochter Maria, als toekomstige vrouw aan Ruprecht I van de Palts (1309-1390), uit het Huis Wittelsbach.[2][noot 1] De huwelijkse voorwaarden waren opgesteld door de raden van Reinald, waaronder Dirk heer van Valkenburg enWillem van Broeckhuysen, en werden op 25 maart 1337 in een oorkonde bevestigd.[3] Ruprecht had eerder met de Franse koning onderhandelingen gevoerd, die echter vastgelopen waren. Door zijn dochter als bruid weg te geven aan de Wittelsbachse Paltsgraaf zette Reinald de eerste stap tot de formele verbintenis met het Engelse verbond. Het huwelijk ging echter niet door omdat het Frans-Engelse conflict zich vrij snel oploste en geen van beide partijen nog belang had bij een huwelijk. Ruprecht zou in 1350 huwen met Elisab

In 1372 liet zij haar minderjarige zoon Willem verloven met Catharina van Beieren, de verloofde van haar overleden halfbroer Eduard. Hiermee benadrukte zij de dynastieke continuïteit en dacht daarmee de kansen van Willem als opvolger te vergroten. Dat zelfde jaar werd Willem als achtjarige door Keizer Karel IV beleend met het hertogdom Gelre en het graafschap Zutphen met als tegenprestatie de vrijlating van Wenceslas van Brabant, de halfbroer van de keizer die bij de slag bij Baesweiler gevangen genomen was. Haar echtgenoot Willem II/VII van Gulik werd benoemd tot voogd tot de meerderjarigheid van Willem.

Maria is getrouwd met Hertog van Gulik Willem II van Gulik in dec 1362 (civil). Willem (zoon van Graaf van Gulik Willem VI van Gulik en Johanna van Holland) is geboren in 1326; en is gestorven; is begraven op 13 dec 1393. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Gulik
• Recordnummer: 3471

Aantekeningen:

Willem II van Gulik (ca. 1327 – 13 december 1393) was de tweede Hertog van Gulik en de zevende Willem uit het huis Gulik. Hij was een zoon van Willem VI van Gulik en Johanna van Holland-Henegouwen.

Willem’s vader regeerde eerst als graaf Willem VI en later als hertog Willem I van Gulik. Vanaf 1343 voerden zij samen de hertogelijke titel. Hij lag vaak overhoop met zijn vader en sloot hem zelfs op in gevangenschap tussen 1349-1351. Willem eistevele jaren de graafschappen Holland en Zeeland op, maar faalde in deze strijd tegenover het huis Wittelsbach. Willem volgde zijn vader in 1361 op, zijn oudere broer Gerard was in 1360 tussentijds overleden. Willem participeerde in de Gelderse Broederstrijd (1351-1360) tussen zijn zwagers Reinoud en Eduard voor de controle over hethertogdom Gelre, hierbij steunde hij Eduard. Hij nam deel aan de Slag bij Baesweiler in 1371, waar zijn zwager Eduard dodelijk gewond raakte en hij Wenceslaus I van Luxemburg gevangen nam. Zijn andere zwager Reinoud III overleed ook hetzelfde jaar zonder erfgenamen, waarna de Eerste Gelderse Successieoorlog ontstond tussen Willem met zijn vrouw Maria (zij was de jongste zus van Reinoud III en Eduard) en Maria’s zuster Mechteld v

Bij de belening van zijn minderjarige zoon in 1372 als hertog van Gelre en graaf van Zutphen werd hij benoemd als voogd. Hij zou dat blijven tot de herbelening in 1377 van de inmiddels meerderjarige, veertienjarige, Willem I/III.
Tijdens diverse gevechten verloor hij onder meer Kaiserswerth en Zülpich, maar won Monschau (Montjoie), Randerath en Linnich. Hij verkocht in 1358 Zichem aan Reinoud I van Schoonvorst voor 70.000 goudmunten.

Op Willem II is een ererede opgenomen in de reeks van het wapenboek Gelre. Ereredes zijn korte gedichten waarin de heraut een overzicht geeft van de eervolle wapenfeiten van tijdens het leven van een ridder met afbeelding van zijn wapen.

Willem is getrouwd met Maria van Gelre in dec 1362 (civil). Maria (dochter van Graaf van Gelre Reinoud II van Gelre en Sophia Berthout) is geboren in 1328; is gestorven in nov 1397. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Egmont
• Recordnummer: 4350

Aantekeningen:

Arend heer van Egmond, Heer van Egmond en IJsselstein, geboren circa 1340, overleden op 09-04-1409, begraven in Klooster IJsselstein, raadsheer van Albrecht van Beieren vanaf 1372, aanhanger der Kabeljauwen, verwierf 11 augustus 1398 de heerlijkheden van Ameland en het Bilt in leen (zie van Mieris, III, 686), voerde in 1400 het bevel over de Hollandse troepen die naar Friesland togen, doch stond bij de Hoekse Graaf Willem VI niet in de gunst. Gehuwd met Jolanda gravin van Leiningen, overleden op 24-04-1434, begraven te Domin.klooster Den Haag, dochter van Frederik en Johanna van Gulik.

Gezin/Partner: Gravin van Leiningen Jolanda van Leiningen Dagsburg. Jolanda (dochter van Graaf van Leiningen Frederik VII van Leiningen Dagsburg en Jolanda van Gulik Bergheim) is geboren in 1352; en is gestorven; is begraven op 24 apr 1434 in Kloosterkerk, 's-Gravenhage, 's-Gravenhage, Zuid Holland, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Gulik
• Recordnummer: 4345

Aantekeningen:

Doordat haar broers en haar ooms en tantes langs moederzijde overleden waren, werd zij de erfgename van Gelre.
Haar kleinzoon Arnold van Egmont volgde haar broer Reinoud op als hertog van Gelre.

Overleden:
Of 1394

Johanna is getrouwd met Heer van Arkel, Bar-Pierrepont en Mechelen Jan V van Arkel op 18 okt 1376 (civil). Jan (zoon van Heer van Arkel Otto van Arkel en vrouwe van Pierrepont Elisabeth de Bar-Pierrepont) is gedoopt op 11 sep 1362 in Grote Kerk, Gorinchem, Gorinchem, Zuid Holland, Holland; en is gestorven; is begraven op 25 aug 1428 in Leerdam. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Gulik
• Recordnummer: 4345

Aantekeningen:

Doordat haar broers en haar ooms en tantes langs moederzijde overleden waren, werd zij de erfgename van Gelre.
Haar kleinzoon Arnold van Egmont volgde haar broer Reinoud op als hertog van Gelre.

Overleden:
Of 1394

Johanna is getrouwd met Heer van Arkel, Bar-Pierrepont en Mechelen Jan V van Arkel op 18 okt 1376 (civil). Jan (zoon van Heer van Arkel Otto van Arkel en vrouwe van Pierrepont Elisabeth de Bar-Pierrepont) is gedoopt op 11 sep 1362 in Grote Kerk, Gorinchem, Gorinchem, Zuid Holland, Holland; en is gestorven; is begraven op 25 aug 1428 in Leerdam. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Vermelding: Ambachtsheer van Breul
• Vermelding: Ambachtsheer van Hoogeveen
• Vermelding: Jan met de bellen
• Vermelding: Voogd van Gelre
• Referentienummer: Huis Egmont
• Recordnummer: 4267

Aantekeningen:

Jan II heer van Egmond (alias: met de Bellen), geboren circa 1385, overleden op 04-01-1451, begraven te Egmond a/d Hoef (voor beschrijving van grafsteen zie Bloys en Belonje – Kerken NH Deel III blz. 22), volgde in 1409 zijn vader als Heer van Egmond op. Droeg in de oorlog een gordel met zilveren bellen, kwam in conflict met Graaf Willem VI, later met Jacoba van Beieren, zijn slot IJsselstein werd geslecht in 1417. Hij diende de elect in Holland en werd na 1423 regent voor zijn zoon in het hertogdom Gelre, verwierf de heerlijkheid Leerdam in pand, bereikte in 1439 dat zijn heerlijkheid Egmond van het klooster werd afgescheiden. Gehuwd op 24-06-1409 met Maria van Arkel, overleden op 19-07-1415, dochter van Jan V heer van Arkel en Johanna van Gulik.

Hij was een zoon van Arend van Egmont en Yolanda van Leiningen. Jan wordt voor het eerst vermeld in 1405, als hij wordt gevraagd voor een bijeenkomst in Hagestein. Hij volgt zijn vader op in 1409 als heer van Egmont. Jan II van Egmont werd ook wel Jan met de bellen genaamd, wat sloeg op de belletjes op zijn harnas. De man was een vurige Kabeljauw en dus een vijand van Willem VI en Jacoba van Beieren. Hij verloor zijn landgoederen in de Arkelse oorlog en maakte zich na de dood van Willem VI meester van IJsselstein.In het voorjaar van 1417 verraste Jacoba van Beieren met behulp van Hollandse en Stichtse troepen hem, met het beleg van IJsselstein. Na een kort beleg werd bij het verdrag bepaald dat alle muren en poorten geslecht moesten worden en de komende 13 jaren geen ommuuringen mochten worden gebouwd en daarbij moest Jan II van Egmont de gravin Jacoba erkennen onder vernederende voorwaarden. Jan II is daarna naar Brabant gevlucht, waar hij met mede Kabeljauwse ballingen in hetnajaar het beleg van Gor

Jan is getrouwd met Maria van Arkel op 24 jun 1409 (civil). Maria (dochter van Heer van Arkel, Bar-Pierrepont en Mechelen Jan V van Arkel en Johanna van Gulik) is geboren in 1389 in Arkel; en is gestorven; is begraven op 18 jul 1415 in Sint Nicolaaskerk, IJsselstein, Utrecht, Utrecht, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Arkel, tweede tak
• Recordnummer: 4300

Aantekeningen:

Willem wordt in 1406 gevraagd door het bestuur van de stad Gorinchem om het leiderschap van zijn vader op zich te nemen. Dit doet hij kort, maar omdat hij van alle kanten gemanipuleerd wordt, schaart hij zich weer achter zijn vader.
Na het beëindigen van de Arkelse Oorlogen, kwam de stad Gorinchem weer in handen van Willem VI van Holland. Willem van Arkel was intussen naar Brabant gevlucht en kreeg burcht en land van Born met de steden Sittard en Susteren in leen.
Hij dacht rond 1417 genoeg manschappen achter zich te hebben verkregen om een poging te doen Gorinchem te belegeren.
Willem wist met zijn Kabeljauwse medestanders de stad binnen te dringen, maar in de kleine straatjes, ter hoogte van de Revetsteeg, werd Willem tijdens de gevechten dodelijk getroffen en stierf in het harnas.

Overleden:
Volgens een sage zou net nadat Willem neergestoken was, Jacoba van Beieren vanuit haar kasteel naar hem toegesneld zijn. Mogelijk om hem te zien sterven, maar mogelijk ook om een verbond te sluiten.
Jacoba was naar verluidt namelijk geenszins ongenegen Arkel haar hand te schenken. Als mogelijke erfgenaam van de hertog van Gelre zou Willem van Arkel zeker niet beneden haar stand geweest zijn.
Ook de Hoekse veldheer Walraven I van Brederode sneuvelde in de Strijd om Gorinchem.

Willem had geen nazaten, afgezien van vier bastaarddochters.

Andere gebeurtenis soorten en attributen:

• Referentienummer: Huis Arkel, tweede tak
• Recordnummer: 3477

Maria is getrouwd met Heer van Egmont en IJsselstein Jan II van Egmont op 24 jun 1409 (civil). Jan (zoon van Heer van Egmont en IJsselstein Arend van Egmont en Gravin van Leiningen Jolanda van Leiningen Dagsburg) is geboren vóór 1385; is gestorven op 4 jan 1451; is begraven in Egmond, Abdijkerk, Egmond Binnen, Egmond, Noord Holland, Holland. [Gezinsblad] [Familiekaart]