| Aantekeningen |
- Hij is een van de weinigen van de dusver beschrevenen die geen enkel ambt bekleed heeft. Niettemin is van hem vrij veel bekend. . In het kohier van de verkopingen der tienden over de jaren 1561 - 1580 komt hij tot zijn overlijden regelmatig voor. In 1562 koopt hij zelfs het gewas van de boomgaarden van de heer van Rijswijk voor de (voor die tijd !) aanzienlijke som van 70 pond. Dat laatste zal nog speculatiever geweest zijn dan de koop van tienden. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat hij het jaar daarop klaarblijkelijk krap bij kas is, want - op 17 juni 1563 - verkoopt hij aan Joffrou Clementi, de weduwe van wijlen Mr. Jan van Ilpendam, een jaarlijkse lijfrente van zes Karolus gulden, te lossen met de penning zestien. Het zal dus om ongeveer honderd gulden gegaan hebben. Hij heeft een woonhuis en 7 morgen land van zichzelf. Daarnaast pacht hij een bescheiden oppervlakte van 10 morgen, waarboven in 1558 en 1562 nog 1½ morgen teelland. Het is niet onmogelijk, dat de kopers van tienden, behal
Eind 1563, begin 1564, is zijn eerste vrouw Aryaentje Dircxdr. overleden. Er zijn 9 kinderen uit dit huwelijk, die hij op 22 januari 1564 uitkoopt. De kinderen zijn:
Pieter Pouwelszn.
Neeltje Pouwelsdr.
Cors Pouwelszn.
Claes Pouwelszn. oud omtrent 19 jaar
Heynric Pouwelszn. oud omtrent 17 jaar
Willem Pouwelszn. oud omtrent 14 jaar
Jacob Pouwelszn. oud omtrent 12 jaar
Appolonia Pouwelsdr. oud omtrent 10 jaar
Leentje Pouwelsdr. oud omtrent 6 jaar
Uit de leeftijd van het jongste kind mogen we afleiden, dat Aryaentje Dircxsdr. bij haar overlijden niet veel ouder geweest kan zijn dan 45 à 50 jaar, hetgeen haar geboortejaar rond 1520 brengt. Het lijkt echter aannemelijk de leeftijd van Pouwels tien jaar ouder te stellen. Bij de voormelde acte neemt Ouwe Pouwels op zich de ongehuwde kinderen te eten en drinken te geven, te kleden en schoeien, de meisjes te leren naaien en school gaan en de "knechtjes" mede te leren lezen en schrijven. Datin het midden van de 16e eeuw de vader deze plicht tegenover zijn kinderen vastlegde, geeft een aanduiding van het aanzien van de familie. Aan het onderhoud en die opvoeding zou hij 300 pond te koste leggen. Bovendein zal hij, als de kinderen "tothaeren mondige staet" gekomen zijn, wat voor de jongens 20 jaar is en voor de meisjes 18, elk 24 pond uitkeren. Als ze echter van huis gaan en trouwen zal hij elk nog eens 18 Karolus gulden betalen "tot haere bruijtstuk". Voorts is er nog de curieuze bepaling opgenomen, d
Paulus is vrij snel hertrouwd, wat geen wondeer mag heten met een groot gezin van nog vrij jonge kinderen. Zijn tweede vrouw is Aeltje Aryensdr. Het huwelijk heeft niet lang geduurd, want in 1570 is zijn weduwe reeds weer hertrouwd. Haar nieuwe echtgenoot, Oelsier Aryenszn. compareert dan voor gezworenen van Rijswijk waarbij hij verklaart Aeltje Aryensdr. gehuwd te hebben, de weduwe van Ouwe Pouwels Claeszn. Verspeck. Uit het tweede huwelijk van Paulus zijn nog twee kinderen geboren:
Aeriaentje Pouwelsdr, die als haar moeder hertrouwt ongeveer drie jaar oud is;
Neeltje Pouwelsdr. dan ongeveer een half jaar oud.
Oelsier Aryenszn. heeft de verplichtingen van Ouwe Pouwels Claeszn. voortvloeiende uit de voormelde acte van 12 janauari 1564 overgenomen, in dier voege, dat hij op zich neemt aan de kinderen 800 Karolus gulden te betalen in diverse termijnen; eerst de kinderen uit het eerste huwelijk, dan de laatste. De zoons worden in deze acte genoemd in de volgorde: Pieter, Cors, Heynric, Willem, Claes en Jacob. Daarbij valt op, dat in vergelijking met de vorige acte, Claes is verhuisd van de derde naar de vijfde plaats. Neeltje blijkt inmiddels gehuwd met Damis Janszn. Zij is, evenals haar man, in 1582 reeds overleden en dus waarschijnlijk slechts even 40 jaar oud geworden. In een acte van 22 oktober 1582, namelijk, verkopen Pieter Pouwelszn. en Maerten Janszn. als gerechte öemers en Voechdens" van het achtergelaten weeskind van Damis Janszn. en Neeltje Pouwelsdr. een huis en erf. Er zijn, als Oesier Aryenszn. zijn verplichtingen doet vastleggen, nog slechts 4 kinderen thuis "van 't ouwe bedde" (het eerste huwe
Uit deze acte blijkt, beter nog dan uit de voorgaande, dat de meisjes niet slechts de vrouwelijke handwerken leerden, maar eveneens lezen en schrijven. Sier Aryenszn. en Aeltje zijn huisvrouw, treden in al hetgeen Ouwel Pouwels Claeszn. bezeten heeft: huis, schuur, hooiberg, geboomte. Voorts koeien, paarden, schapen, varkens, kalveren, wagens, ploegen, eydens (eggen), stoppen (vermoedelijk een soort stoppelploeg), mouwen, enz. niets uitgezonderd. Waarschijnlijk is ook aan hun beiden geen lang leven beschoren geweest. In 1573 worden zij, met twee weeskinderen Leentgen Pouwelsdr en Ariaentgen Pouwelsdr, nog genoemd in het Kohier weekgeld Rijswijk juni 1573, maar voor Allerheiligen 1576 compareert dan voor Gezworenen van Rijswijk Gerrit gerritszn. en verklaarde gekocht te hebben van de voogden van Aryaentje Pouwelsdr. het achtergelaten weeskind van Pouwels Claeszn.Verspeck en Aeltje Aryensdr. zaliger, het huis, schuur, berg en geboomte, dat Ouwe Pouwels Claeszn. in zijn leven placht te bewonen. Waarschij
Hoe het met de overige boedel is gesteld is niet aan het licht gekomen. Op de rechtdag van 10 februari 1577 (of 1579) spant Pieter Pouwelszn. een geding aan als voogd van het weeskind van Ouwe Pouwels Claeszn.Verspeck tegen Aryen Cornzn. wonende teNaaldwijk en eist een zeker, hem toekomend erfdeel uit de boedel van Ouwe Pouwels Claeszn. Er blijkt overigens wel uit, dat wanneer sterfgevallen elkaar snel opvolgend men al spoedig het spoor geheel bijster is. Ook zal niet altijd gemakkelijk zijn om, wanneer goederen in de twee of derde hand zijn overgegaan en de eerste koper de koopprijs nog niet geheel voldaan heeft, het restant te vorderen. Bij de verkoop van het huis circa in 1576 wordt de koopprijs gesteld op 300 gulden, waarvan 100 gulden gereed geld en voort alle volgende Allerheiligen, te beginnen 1577, 50 gulden totdat het geheel betaald is. Die betaling schijnt al zeer snel gestokt te hebben, want op de rechtsdag van 21 november 1578 daagt Pieter Pouwelszn. met "zijn com Socys" de eigenaren van h
|